GELY?YM » SOSYAL-DUYGUSAL GELY?YM

« önceki sayfaya dön

Ahlak Geli?imi

Tanymy ve Önemi
Ahlak geli?imi, bireyin toplumun de?er yargylaryny benimseyerek içinde bulundu?u çevreye uyumunu ve kendi ilke ve de?er yargylaryny olu?turmasyny amaçlayan bir süreç olarak tanymlanyr. Ahlak geli?imi, topluma nasyl davranylmasy gerekti?inin farkynda olmaktyr.

Bireyin do?u?tan getirdi?i gizli güçlerin etkisi ile toplumda var olan iyi-kötü ya da do?ru-yanly? kavramlarynyn inanç, huy, tutum, aly?kanlyk, adet, gelenek, görenek gibi manevi de?erleri olu?turan de?erlerin tümüdür.

Ahlak geli?imi;
 bireyin küçük ya?lardan ba?layarak toplum tarafyndan be?enilen, kabul edilen do?ru davrany?lary yapmasydyr. Çevreden gelen tepkilerle belirlenen davrany?lara ili?kin izlenim ve bilgiler ahlaki davrany?lara ve ahlak kurallaryna temel olur.

Çocuklaryn ahlak geli?iminde dikkat edilecek en önemli nokta, çocuklara çocuk ya?tan ba?layarak ahlak kurallaryna inanmalary, bunlara kar?y olumlu bir tavyr geli?tirmeleri ve bunlary uygulama aly?kanly?yny kazanmalary gerekir. Her toplumun kendine özgü ahlak kurallary vardyr. Her birey, küçük ya?tan ba?layarak içinde büyüdü?ü toplumun ahlak kurallaryna göre iyi ve do?ru sayylan davrany?lary yapmamayy ö?renir. Çocuk bunu anne, baba ve yakyn çevresiyle olan ili?kilerinden ö?renir.

Çocu?a öncelikle iyi davrany?yn neden iyi, kötü davrany?yn da neden kötü oldu?u açyklanmalydyr.
Bundan sonra iyi ahlakly birey olarak yeti?mesini beklemek do?ru olur. Çocuk büyüdükçe, di?er bireylerin duygularyny ve toplum kurallaryny anlama yetene?i artar.

Ahlak Geli?imi ile Ylgili Kavramlar

Kavramlar syrasyyla törel davrany?,bencillik, öykünmecilik(taklit etme),vicdan,özgeciliktir.

Piaget’e Göre Ahlak Geli?im
Piaget, çocuklaryn ahlak geli?imi konusunda çaly?an ilk ara?tyrmacydyr. J.Piaget; ahlak geli?iminin, bili?sel geli?ime paralel olarak geli?ti?ini ve belli bir syra izleyen dönemler içinde ortaya çykty?yny söylemektedir.

Piaget’e göre çocuklaryn do?ru ve yanly?a ili?kin yargylary ve kurallary yorumlama biçimleri ya?lara göre de?i?iklikler göstermektedir. Piaget, çocuklaryn ahlak geli?imini incelerken çocuklaryn 6 ya?yna kadar oyun kurallary olmady?yny, oyunlary di?er çocuklardan ö?rendikleri gibi oynadyklaryny, ancak 2-6 ya? arasynda çocuklar bazy kurallary fark etmeye ba?layarak ne anlama geldi?ini ya da ne amaçla konduklaryny bilmeden bu kurallara uygun davrany?lary taklit ettiklerini belirtmi?tir.

6 ya?tan sonra çocuklar, kurallary izlemede ya da uymada tutarsyzlyk gösterse bile kurallaryn ne anlama geldi?ini kavramaya ba?lamy?lar. Bu ya?larda çocuklar, kurallaryn de?i?tirilemez oldu?una inanmakta ve hiç sorgulamadan bu kurallara uygun davranmaktadyrlar.

Piaget’e göre 10 ya?laryna kadar çocuklar oyunlar dy?ynda kurallara uyarlar. Fakat kurallary koyan ki?iler olmady?y zamanlarda bu kurallara uymayabilirler. Örne?in çikolata yemesi yasaklanan bir çocuk, annesi ya da babasy yokken çikolata yiyebilir.

Piaget, 0-6 ya? döneminde çocuklarda kural kavramy olmady?yndan “Bu dönemde ahlak söz konusu de?ildir“ demektedir. Bu nedenle ahlak geli?imi, bili?sel geli?im a?amalaryndan olan i?lem öncesinden, somut i?lemler dönemine geçti?i 6 ya?yna kadar ba?lamaz.

Piaget, çocuklaryn oyunlaryndaki kurallara uyma davrany?yny a?a?ydaki ?ekilde incelemi?tir:
-Devinim dönemi (0-2 ya? grubu)
-Duygusal Ben-merkezcil dönem (2-7 ya?)
-Ba?langyç halinde i?birli?i dönemi(7-11 ya?)

Kohlberg’in Ahlak Geli?im Kuramy
Kohlberg, ahlaki geli?im kuramynda, ahlaki yargynyn insan ya?amyndaki i?levi çerçevesinde incelenmesi gerekti?ini vurgular. Kolhberg’in ahlak geli?imi kuramy, Piaget’nin kuramynyn yeniden incelenmesi, yeniden adlandyrylmasydyr. Kohlberg de Piaget gibi çocuk ve yeti?kinlerin belirli durumlarda davrany?lary nasyl yorumladyklaryny incelemi?tir. Piaget ahlaki geli?imi bir in?a süreci; Kohlberg ise evrensel ahlaki ilkelerin ke?if süreci olarak görmektedir. Ayryca Piaget, anlatty?y öykülerde eylem ve dü?ünce arasynda bir ayrym gözetmezken, Kohlberg dene?in zihnindeki çaty?malary anlamaya yönelik hipotetik öyküler anlatmaktadyr. Bu amaçla çocuklaryn ve yeti?kinlerin ahlaki ikilemlerini kapsayan belli durumlar vererek onlara bu durumlarda nasyl tepkide bulunacaklaryny sorarak yürütmü?tür.

Kohlberg’in ahlaki dü?ünce dönem modeli, çocuklar ba?kalary ile birlikte karar alma i?lemlerine katyldyklarynda ve fikir aly?veri?inde bulunduklarynda gerçekle?en rol oynama olanaklaryna önem vermektedir.

Kohlberg’e göre ahlaki bir problemle kar?yla?an bireyin getirdi?i çözümler a?a?ydaki gibidir;
-Konulan kurallara göre savunmak (hakly çykarmak) örne?in: ilacy çalmamalysyn. Çünkü hyrsyzlyk yapmak iyi bir ?ey de?ildir.
-Kararyn maddi sonuçlaryna göre savunma yapmak.
-Uyum sa?lamak açysyndan savunma yapmak.
-Adalet, e?itlik ve ya?amyn de?eri açysyndan hakly çykarmak.

Aile de Çocu?un Ahlak E?itiminde Ylkeler :

Çocuklar geli?im özelliklerine göre e?itilmelidir.
Her ya?yn kendine özgü  geli?im özellikleri ve geli?im görevleri vardyr. Her ya?yn özelliklerinin ve görevlerinin anne ve babalar tarafyndan bilinmesi di?er e?itim alanlarynda oldu?u gibi ahlak e?itiminde de çok önemlidir. Bu durumu bilmeyen anne babalar, geli?im ça?laryndaki çocu?un, bazy davrany?laryny, ahlaksyzlyk olarak görmektedir. Burada bilinmesi gereken, bu davrany?laryn, o geli?im ça?ynyn do?al bir özelli?i ve normal oldu?udur. Anne baba tutumlary da çocuklaryn o dönemleri sa?lykly ve ba?aryly atlatmalarynda önemlidir.”Bu dönemin bir özelli?i hiçbir ?ey yapamayyz” gibi yanly? anne baba tutumlary çocuklaryn bu dönemi sa?lykly ve ba?aryly atlatamamalaryna sebep olacaktyr.

Ahlak E?itimine, Çocu?un Do?um Anynda Ba?lanmalydyr.
Çocu?un e?itimi ve özellikle ahlak e?itimi uzun ve zorlu bir süreçtir. Bu süreç do?umdan ölüme kadar sürmektedir. Bu nedenle çocu?un ahlaki e?itimi do?umla birlikte ba?lar. Dünyaya yeni gelen bir bebe?in güvene sevgiye ve ilgiye ihtiyacy bulunmaktadyr. Bu ihtiyaçlarynyn sa?lykly bir ?ekilde kar?ylanmasy çocu?un ahlaki geli?imi açysyndan önem ta?ymaktadyr.

Çocu?a Yyi Bir Örnek Ve Model Olunmalydyr.
E?itimde en temel ve etkili yöntem, anne babanyn iyi bir örnek ve model olmasydyr. Çocuklar özellikle belli bir ya?a gelene kadar model alarak ö?renme yolunu tercih ederler. Bu nedenle anne babalar da çocuklaryny yeti?tirirken sergiledikleri davrany?laryna çok dikkat etmelidirler. Sürekli küfür eden e?i ile olan ileti?iminde yalana syklykla ba?vuran ve ?iddeti hayatlarynyn bir parçasy haline getiren ebeveynlerin çocuklary da bu davrany?lary görerek sergilemeye ba?layacaklardyr.

Çocu?un Ahlaki Geli?iminde Okulun Rolü
Çocu?un ö?retmeni ve synyftaki di?er çocuklarla ili?kilerinin niteli?i de ahlaki geli?imi etkilemektedir. Ö?retmenin ki?ili?i, tutumu, synyftaki olaylara baky? açysy, ahlaki alanlardaki teorik e?itimden daha önemlidir. Çocuklaryn model alarak ö?rendikleri dü?ünüldü?ünde aile ortamyndan yeni çykyp okula ba?layan bir bireyin gördü?ü ki?iler ö?retmeleri ve arkada?larydyr.

Çocu?un ahlak e?itiminde en önemli kurum ailedir. Bunun yanynda arkada? ili?kileri, okul hayaty ve kitle ileti?im araçlary çocu?un ahlaki e?itiminde önemli bir rol oynamaktadyr. E?er çocuk iyi davrany?lara yönlendirilmezse kötü davrany?lara yönlenebilece?inden çocu?un e?itimi ile ilgilenenlere büyük görevler dü?mektedir.

Aileler ne yapabilir?
Ailelerin çocuklaryny disipline etme modellerinin de ahlak geli?imi üzerinde çok büyük rolü oldu?unuz savunan uzmanlar ailelere çocuklaryny katy ve so?uk bir tavyrla disipline etmemelerini söylüyor. Çünkü bu tip bir disiplin anlayy?y, çocu?un dy? dünya ile kötü ili?kiler kurmasyna yol açyyor ve çocu?u kendisini koruma güdüsü ile ?iddete yöneltiyor. ?iddet ile ahlak geli?iminin ters orantyly oldu?unu açyklayan uzmanlar, çocu?un bu tavyrlarynyn onun ahlak geli?imini olumsuz yönde etkileyece?ini savunmaktadyr.

Uzm.Pedagog. Didem KÜT 

YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeri?i ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazyrlanmy? olup sa?lykla ilgili konularda tybbi te?his, tedavi veya reçete bilgisi özelli?i ta?ymaz. www.gelisimuzmani.com sa?lykla ilgili tüm konularda en do?ru bilginin doktorundan ö?renilebilece?ini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanylmamalydyr.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

En Çok Okunan Yazılar

Bebeklik Döneminde (0-2 Ya?) Fiziksel Geli?im

Bebeklerin do?umdaki büyüklükleri ve do?umdan sonraki büyüme hyzlary, onlaryn genel geli?imleri hakkynda bize bilgi verir .... » Devamını Okuyun!

Fiziksel Geli?im Nedir?

Bireyin sa?lykly ya?amasy ve davrany? kazanmasy bedensel geli?imi ile yakyndan ilgilidir.... » Devamını Okuyun!

Alty Ya?

6 ya?: Yerde top zyplatabilir, ... » Devamını Okuyun!

Ahlak Geli?imi

Ahlak geli?imi; bireyin küçük ya?lardan ba?layarak toplum tarafyndan be?enilen, kabul edilen do?ru davrany?lary yapmasydyr. ... » Devamını Okuyun!

Geli?im Nedir?

Geli?im bireyin; ö?renmesi, anlamasy, duymasy, konu?masy, etrafyyla ve kendisiyle ili?kileri, yürümesi, el kol hareketleri, oyunlary gibi özelliklerin... » Devamını Okuyun!

3-6 Ya? Fiziksel Geli?im

3-6 Ya? Fiziksel Geli?im... » Devamını Okuyun!

Çocuklarda Prososyal Davrany?lar

olumlu ki?iler arasy ili?kiler?? olarak da adlandyrylabilir.... » Devamını Okuyun!

Geli?imsel Ölçek ve Tarama Testleri

Geli?imsel Ölçek ve Tarama Testleri... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanycyyy bilgilendirmek amacyyla içeri?ini hazyrlamaktadyr. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler ?ahsi tany ve tedavi yöntemi olarak de?erlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çykarak ilaç tedavisine baslanmamaly ve tedavi de?i?tirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazylar kaynak gösterilmeden, kysmen de olsa kullanylamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi