AKTİVİTELER » SPOR

« önceki sayfaya dön

Okçuluk

Okçuluk nedir?

Türkiyede okçuluk sporu

Okçuluk. Kökeni insanoğlunun avcılık günlerine dayanan, oku bir yay aracılığıyla hedefe göndermeyi amaçlayan spor dalı. Okçuluk ilk kez 1904 Yaz Olimpiyatları´nda olimpik programa alınmış, 1972´den beri aralıksız olarak programlarda yer almaktadır. Bu branşta ilk dönemlerde Fransa, Belçika ve Büyük Britanya söz sahibiyken, daha sonraki dönemlerde ABD, Rusya, İskandinav ülkeleri, İtalya ve Kore bu ülkeleri izlemiştir. 1931´de kurulan ve halen 140 ülkenin üye olduğu Uluslararası Okçuluk Federasyonu (FITA - Fédération Internationale de Tir a l´Arc) okçuluk dalında en büyük otoritedir.

Yayşar, fiber, ahşap, karbon veya çelikten imal edilir.Yayın esnek maddesi solar kauçuktan yapılır.Buna mirsin adı verilir. Oklar ise fiber, karbon, alüminyum tahta veya çelikten olabilir. Oklar kompozit olarak bir kaç malzemenin birlikte kullanılması ile de yapılabilir. Okun arkasında oku yönlendiren 3 tane tüy bulunur. Oklar 60 ila 71 cm uzunluğunda, ağırlıkları ise 20 ila 28 gram arasında olmalıdır. Hedef, çember çizgilerle beş renge boyanır. Bu renkler merkezden dışa doğru sırasıyla sarı, kırmızı, mavi, siyah ve beyazdır. Her renk şerit de ikiye ayrılır. Böylece hedef içten dışa doğru 10´dan 1´e inen sayılarla numaralanır. 122 cm çapındaki hedef 90, 70, 60 metre atışlarında, 80 cm çapındaki hedef ise 50 ve 30 metre atışlarında kullanılır. Salon yarışlarında; 25 metre uzaklıktaki hedefin çapı 60 cm, 18 metre uzaklıktaki hedefin çapı ise 40 cm olmalıdır. Her ok hedefte vurduğu yere göre puan alır. Bir ok halkaları ayıran çizginin tam üzerine saplanmışsa daha yüksek olan puanı alır. Uluslararası yarışmalarda erkekler iki turda 144´er ok atarlar. Her turda okçu 90, 70, 50 ve 30 metreden hedefe üçer düzine ok atar. Bayanlarda 4 ayrı mesafeden 3´er metredir. Okçular her seferinde sayılarını okumadan önce 6 atış yaparlar. 50 ve 30 metreden daha küçük hedefe yaptıkları atışlarda ise 3 atışta bir sayı okunur. Bir yarışmada her sporcu toplam 288 atış yapar.Hedefin çapı ok atış uzaklığına göre belirlenmiştir. Yarışmanın birincisi toplam puana göre belirlenir. Kol ve sırt kaslarını , göz koordinasyonunu geliştiren bir spordur.

Türkiye´de okçuluk

Gerçek bir ata sporu olarak tarihimiz içinde yer alan, tüm dünya ülkelerinin ciddi araştırmalar yaptıkları Türk Okçuluğu, son 5 yılda hızlı bir sportif kalkınma modeli sergileyerek, bu yönü ile bir örnek oluşturdu. Yapılan ciddi planlama ve spor teşkilatımızın sağladığı önemli destek sayesinde bugün Türk Okçuluğu ülkemizi yurtdışında en iyi şekilde temsil etmenin gururunu duymakta. Dünyanın hemen her köşesinde yarışan okçularımız, özellikle son 14 yıl içinde aldıkları başarılı sonuçlar sayesinde, var olan olanaklarla çok iyi şeyler yapılabileceğini kanıtladılar.Osmanlı Ordusu içinde özel bir yere sahip kılınan okçuluk adeta bir sanat kolu olarak kabul edildi ve Fatih Sultan Mehmet´ten itibaren tüm padişahlar okçuluk sporu ile bizzat meşgul oldular. Fatih Sultan Mehmet´in 1453 yılında İstanbul´u fethinin hemen ardından kurulan Ok Meydanı, ok talim yeri olarak bu sanat koluna ayrıldı. Zaferden zafere koşarak Osmanlı İmparatorluğu´nu ayakta tutan, orduların Viyana kapılarına kadar dayanmasını sağlayan savaş gücünü Türk akıncılarının okçuluktaki maharetine bağlayabiliriz. Osmanlı yaşamında yüzyıllar boyunca önemli bir yer işgal eden Okçuluk hakkında, çeşitli kütüphanelerimizde 60 civarında el yazması eser bulunmakta, ancak bu eserlerin eski yazı ile yazılmış olmaları incelemeyi güçleştirmektedir.Tarihsel belgeler incelendiğinde, Türklerde okçuluğun M.Ö.5000 yıllarında başladığı ve okçuluk ile ilgili kuralların konulup, uygulanmasının Oğuzlar ile gerçekleştiği görülür. Türk kavimleri süresince, Sümerler, Elamlar, Akadlar, İskitler, Hunlar, Avarlar ve Hititler ile devam eden okçuluğa yakın ilgi, Oğuzların Müslümanlığı kabulünden sonra daha da gelişerek en parlak devrine Osmanlılar ile ulaştı.Osmanlılar döneminde, okçuluğu ciddi kurallara bağlayarak yarışma esası içine alan ve tesis kuran hükümdar, daha önce de belirtildiği gibi Fatih Sultan Mehmet´tir. Her ne kadar Fatih´ten önceki bazı hükümdarların dönemlerinde çeşitli okçuluk yarışmaları yapılmış ise de, okçuluğun bir esasa bağlanarak ciddi bir şekilde ele alınması, saha ve tesislerin oluşturulması Fatih Sultan Mehmet´in emri ile başladı. İstanbul´un fethinden sonra Kasımpaşa semtinde kurulan ve bugün ancak çok az bir bölümü korunabilen Ok Meydanı, Fatih´in bu spora verdiği önemi açıkça belirtmektedir. Fatih´ten sonraki hemen tüm hükümdarlar bu sahayı genişletip, ek tesisler yaptılar, diğer şehirlerde de sahalar kurdular. II. Beyazıt döneminde bununla da yetinilmeyip, okçular özel olarak himaye edildi, okçuluk malzemeleri ile uğraşan sanatkarlar bir araya toplanarak, bunlara her türlü imkan sağlandı. Hatta, bu amaçla hemen-hemen tüm sanatkarlar İstanbul´a getirildi ve II. Beyazıt´ın kendi adına yapılan Beyazıt Camii´nin arkasında inşa edilen"Okçular Caddesi"ndeki"Okçular Çarşısı"kuruldu. XV. ve XVI. Yüzyıllarda İstanbul´da sayıları 500´ü bulan ok ve yay imal eden atölye ile, özel olarak okçuluk eğitimi yapılan okulların bulunduğu gerçeği dikkate alınacak olursa, bu spor dalında ne denli zengin bir geçmişe sahip olduğumuz kolayca anlaşılacaktır.Bu devirde, bir okçu için rekor taşı anıtı dikilebilmesi için, okun en az 660 m.(1000 kez) atılması gerekirdi. Önce, rüzgara göre atış yönü tayin edilerek, atışın başlama noktasına bir taş (ayaktaşı), sonra da okun eriştiği noktaya bir anıt taş (menzil taşı) dikilirdi. Yukarıda da belirtildiği gibi, Osmanlı İmparatorluğu´nda hükümdar ve sadrazamların birçoğu okçu idi.Bunların içinde özellikle Sadrazam Kemankeş Kara Mustafa Paşa´nın (1618 ) Okçuluk Tarihi içinde özel yeri bulunmaktadır. Mustafa Paşa Sadrazamlığı sırasında okçulukla ilgili bir kanun (ferman) yayınlayarak bu spora verilen özel önemi vurgulamıştı.Bugün aslı Topkapı Müzesi arşivinde bulunan bu ferman Spor ile ilgili ilk kanun olma özelliğini taşımaktadır.Hayvan boynuzu, sinir vb. organik maddeler ve ahşap malzemenin sentezi ile imal edilen eski Türk yaylarının inanılmaz teknik güçleri, bugün dahi okçuluk tekniği ile yakından ilgilenen A.B.D., Avrupa ve Uzak Doğu ülkelerinin teknik adamlarını hayretler içinde bırakmaktadır. Günümüzde ileri teknoloji ile üretilmiş yaylarla 250 m. mesafeye zorlukla ok atılırken, eski Türk yaylarıyla 1000 - 1200 m.´lere ok atılabilmesi bu hayretin en önemli nedenini oluşturmaktadır.Okçuluk tarihimize dikkatli bir göz atıldığında, Fatih Sultan Mehmet´ten II. Beyazıt´a uzanan dönemin ciddi bir"Planlama Dönemi"olduğu gerçeği ortaya çıkmaktadır. II. Beyazıt´tan II. Selim´in ölümüne kadar geçen süre ise, "Gelişme Devri" olarak kabul edilmektedir. II. Selim´den III. Selim´e kadar olan dönemde de hükümdarlar okçuluk ile özel olarak ilgilendiler. Ancak, II. Selim´in tahta geçmesinden II. Mahmut´un ölümüne kadar geçen süre "Yeniden Yükselme Devri" olarak tarihe geçti. Bu dönem II. Abdülhamit´in tahta çıkmasına kadar devam eder. II. Abdülhamit´den V. Mehmet´in ölümüne kadar geçen süre ise okçuluk için "Duraklama ve Gerileme Devri" dir. Padişah Vahdettin´in dönemi (1918-1920) okçuluk sanatkarlarının ellerindeki sanatı bırakarak başka işlere yöneldiği ve bu iş ile ilgilenenlerin 3-5 kişiye kadar düştüğü bir dönemdi. 

OKÇULUK NEDİR ?
İnsanlığın varoluşuyla eş zamanlı olarak ok ve yay insanla birlikte gelişmiştir Ok ve yay ; insanın silahı,arkadaşı,sırdaşı ve güvencesi olmuş, her uygarlık ok ve yayı biraz daha geliştirmiş, günümüze kadar getirmişlerdirAma temelde çalışma prensibi değişmemiştir ; bir ağaç dalı iki ucundan bir sicimle gergin olarak bağlanıp ve daha ince ucu sivriltilmiş düz bir dalıda sicimin üstüne yerleştirip,dalın esneme gücü sayesinde sicimi çekerek dalı gerip sivri uçlu dal parçasını uzağa fırlatmak, ok atmaktırOkçuluk; insan, yay ve oktan oluşur,amaç uzaktaki hedefi vurmaktırOkçuluk günümüzde son derece modern malzemelerle ve kurallar çerçevesinde yapılan olimpik bir spor dalıdır.
Okçuluk Tarihçesi :
Kökeni insanoğlunun avcılık günlerine dayanan oku bir yay aracılığıyla hedefe göndermeyi amaçlayan spor dalı
Okçuluk ilk kez 1904 Yaz Olimpiyatları´nda olimpik programa alınmış 1972´den beri aralıksız olarak programlarda yer almaktadır
Bu branşta ilk dönemlerde Fransa Belçika ve Büyük Britanya söz sahibiyken daha sonraki dönemlerde ABD Rusya İskandinav ülkeleri İtalya ve Kore bu ülkeleri izlemiştir
Kemankeşlik :
Kemankeşlik; Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılan bir okçuluk sporudur Kemankeşlik sporunun araçları olan ok ve yay için ise;
1- Ok :
Okun boyu "gez" olarak ölçülür Bir gez yaklaşık olarak 65 - 70 cm civarındadır çeşitli ahşap malzemelerden (çam ağaçlarının kuzey rüzgarı alan kısımlarından) veya bambu kamışından yapılır
Ok ucuna "demren" ya da "temren" adı verilir kemik veya demirden yapılır
Okun son kısmı olan tüy kısmına ise "yelek" adı verilir genelde kuğu kartal tüyleri kullanılır ucunda temreni olan oklara işlevine göre gerektiğinde yelek takılmaz
2- Yay :
Osmanlı yayı ise son derece işlevsel aynı zamanda kısa kullanımı kolay ve "pek" yani oldukça sert yaylardır
Yay ipine Tirkeş veyahut Çile adı da verilir Tirkeş genelde koyun bağırsağından olabileceği gibi ibrişimden de imal edilir
Yaylar genelde filmlerde görüldüğü gibi sürekli olarak gergin durumda değillerdir Normal durumda tirkeş ve yay gerilimsiz ve gevşek bir şekilde durur kullanılacağı zaman ise yay kurulur Yay terse doğru kurulmaktadır ve oldukça güç gerektiren bir iştir
Okçuluk Sporu :
Güç koordinasyon ve sabır işte iyi bir okçuda bulunması gereken üç ana özelliktir Doğal ki her sporcudan beklenen çalışkanlık ve hırs da bunlara eklenince iyi bir Okçuluk sporcusunu tanımlamış oluruz
12-14 yaşları okçuluğa başlamanın en uygun dönemidir İyi bir ok atıcısı olmak için de 15 ya da 2 yıl gerekir Başlangıç döneminden gençlere (16-18 yaş) geçtikten sonra 18 yaş üstü yani büyükler klasmanına ulaşırsınız ki bu da 4-6 yıl gibi bir zamanı kapsar Günde 3-4 saat haftada en az 5 gün antreman gerekir
YAY
Yayların boyu 11-12 tutam [*2] dır 
Yay birinci, orta, ikinci boy olmak üzere üç boy olur 
Umûmîyetle dört parçadır: Ağaç, tutkal, sinir, kemik 
En büyük yay 115, en hafif yay da 95 dirhem [*3] den fazla veyâ noksan olmamalıdır
Yapılışı güç ve büyük bir dikkat isteyen yay hassâsîyetini asırlarca muhâfaza edebilir 
Bâzı kuvvetli pehlivanlar 115 dirhemden daha ağır yaylar kullanmışlardır Bursa´lı Şûcâ yıldız menzili taşını 107, Tozkoparan İskender Edirne´deki menzil taşını 130 dirhemlik yaylarla yapmışlardır 
Osmanlı´larda Muhiddin, Süleymân, Usta Pervâne, Büyük ibrâhim, Yahyâ, Mehmed isimlerindeki ustalar Osmanlı yaylarına zerâfet, estetik ve balistik mezîyetler vermişlerdir
Yay Ağacı
En iyi yay ağacı Gerede´de yetişen Akça ağaçtır Tutkalı çok fazla emerler Bu karaağaçların ihtiyâr gövdeleri kesilir, kökten çıkan sürgünler iki bilek kalınlığında olunca yerden 25 santim kadar yukarıdan 13-14 tutam kesilir Ortadan eşit olarak iki kısma ayrılır Bir kazandaki soğuk suda üç gün bekletilir Üç günden sonra kazanın altına ateş yakılarak kaynatılır Bu kaynama süresi de üç gündür Sonra ağaçlar çıkarılır Talaş alevine tutulur Biraz suyunu çektikten sonra tutkala yatırılır Ağacın tutkalı iyice emmesi beklenir
Bu işlemden sonra ağaç, kalın tahtalara oyulmuş, iki ucu içine kıvrık kalıplara sıkıştırılır ve urganlarla bağlanır Asıl i´mâl devri kalıptan çıkarıldıktan sonra başlar Kurulduktan sonra dış tarafa gelecek kısmına sinir yapıştırılır
Yay ağacı 10 yıl bekletildikten sonra işlemeye alınır
Tutkal
Tutkal yay ağacına elastıkîyet veren bir maddedir Yayın en mühim maddesini teşkîl eden tutkal, çok titiz hazırlanan bir maddedir Yay tutkalları bilhassa Gelibolu civârındaki Çakal (Çokal) köyünde yapılır ve bu isimle anılır 
Sinir
En iyi sinir için, Trakya´da yetişen inek ve öküzlerin ayak bileklerinden diz kapaklarına kadar olan sinirler bir araya toplanır, yıkanır, kurutulur, kaynatılır ve eritilir Bu erime sinirlerin lif lif ayrılmasını te´mîn eder, Sinir, yayın kurulduktan sonra dış tarafına gelen kısmına i´tinâ ile döşenir
Bu hesâblar öylesine incedir ki, meselâ puta yaylarına öküz siniri, menzil yaylarına inek siniri döşenir Bu işlem yaya müthiş bir elastikîyet verir 
Kemik (Boynuz)
Yay kemiği tâbîr edilen boynuz bilhassa mandaların boynuzlarının dış kenarından yapılır Boynuzun en sert yerleri de kenarlarıdır Menemen yöresinde yetişen uzun boynuzlu genç öküzlerin boynuzları makbûldür Boynuzların dış kenarları kökten uca kadar bir kapak hâlinde kesilir Kazanda kaynatılır Sonra çam alevinde yumuşatılır ve düzeltilir Dar tahta kalıplara sıkıştırıldıktan sonra kurutulur, yay tahtasına Çakal tutkalı ile yapıştırılır, üzeri raspa edilir
Çelik
Kabzanın tam orta kısmına isâbet eden ve iki boynuzun arasında kalan iki milimlik aralığa beyaz bir kemik yerleştirilir ki buna da çelik denir
Çile
Çile, yayın iki ucuna takılan ve oku fırlatmaya yarayan bir kaytandır Harp yaylarında çile yerine koyun ve keçi gibi hayvanların bağırsaklarından yapılan gâyet kuvvetli bir ip kullanılır Çile saf ipektir Günlerce kaynatıldıktan sonra gölge yerde kurutulmaya bırakılır Sonra bükülerek ip hâline getirilir Çile yalnız yarışma yaylarına takılır
Hedefler sıkıştırılmış saman gibi okları durdurabilecek nitelikte bir kitle üzerine konan misinadan bir iskelet ile güçlendirilmiş ve üzerlerine farklı renklerde iç içe daireler çizilmiş kağıt yüzeylerdir En ortadaki dairenin sayı değeri 10’dur Dışa doğru her daire bir puan azalır Her iki daire aynı renkte boyanmış olup 10 ve 9 sarı 8 ve 7 kırmızı 6 ve 5 mavi 4 ve 3 siyah 2 ve 1 beyaz renktedir Hedefin ve dairelerin çapı atış yapılan mesafeye göre değişmektedir
Bir çok kuruluşun belirlediği 20’yi aşkın popüler disiplin vardır Kuralları Olimpiyat Oyunlarında norm kabul edilen FITA’nın disiplinleri şöyle listelenebilir :
Her mesafede atılan ok sayısıHedefin yüzeyinin çapı FITA Erkekler90 metreye 36122cm 70 metreye 36122cm 50 metreye 3680cm 30 metreye 3680cm FITA Bayanlar70 metreye 36122cm 60 metreye 36122cm 50 metreye 3680cm 30 metreye 3680cm FITA I Kapalı Mekan18 metreye 3040 cmFITA II Kapalı Mekan25 metreye 3060 cmDeğiştirilmiş FITA Kapalı Mekan18 metreye 3080 cm (14-18 yaş arası sporcular için)
 
FITA Müsabaka Kuralları :(http://www.tof.gov.tr/)
 
Müsabaka sırasında hakemler her sporcuyu önceden numaralandırılmış hedeflerden biri ile eşler Müsabakanın başında bir hedefle birden fazla sporcunun eşleştirildiği olur Her sporcu kurallarca ön görülen sayıda ok atar Atılan ok sayısına göre aşılmaması gereken bir süre de vardır Atış çizgisine gelmek ve okları toplamak üzere hedeflere gitmek için hakemler tarafından bir ve iki adet sinyal sesi verilir
Hedeften okların çıkarılması bir hakem eşliğinde ve sporcular tarafından yapılır Puanlar amaca yönelik hazırlanmış formlara büyükten küçüğe doğru sıralanarak yazılır Bu formlar genellikle okçulara verilir bazen de hedefe iliştirilir Okların puanları değerlendirilirken iki puan bölgesini ayıran çizgi üzerinde ok varsa yüksek olan puan yazılır Okun kazandırdığı puanda herhangi bir fikir ayrılığı olması durumunda hedefin yakınında hazır bulunan hakem haberdar edilerek karar ona bırakılır Bu sebeple hedefe saplı okların puanları sayılıp hesaplanırken onları ellemek ya da çıkarmak kural dışıdır
Yerden sekerek hedefe saplanan oklar sıfır puan sayılır Eğer bir ok hedef kağıdını tamamen delip arkaya geçer ama sıkıştırılmış saman gövdede kalırsa arkadan öne itilerek dışarı çıkarılır ve hedef kağıdında kaça saplandığı okunur Eğer ok saman gövdeyi de delip geçmişse ve bu hakemlerden biri ya da müsabık okçulardan biri tarafından görüldüyse okun puanı 7 kabul edilir Atılan ok hedefteki bir oka çarpar ve bu sebeple hedef kağıdına ulaşamaz ise çarptığı okun saplı olduğu bölgedeki puanı almış sayılır Dalgınlık veya başka bir sebeple hakemin kendisi için belirlediği hedef dışındaki bir hedefe ok atan müsabık o okun puanını alamaz
Eğer bir müsabık ön görülen oktan fazla sayıda ok atmışsa mesela 6 ok atılacak bir seride 7 ok atmışsa en yüksek puanı alan ok değerlendirme dışında tutulur Eğer bir müsabık atış hattını terk ettikten ya da atışların sonunu belirleyen sinyal çaldıktan sonra atması gerekenden daha az ok attığını farkederse eksik okunu atamaz Bu hakkı kaybetmiş sayılır Eğer bitiş sinyalinden sonra ok atarsa hedefteki oklardan en fazla puan alan değerlendirme dışında bırakılır.
 
 

 

YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeriği ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazırlanmış olup sağlıkla ilgili konularda tıbbi teşhis, tedavi veya reçete bilgisi özelliği taşımaz. www.gelisimuzmani.com sağlıkla ilgili tüm konularda en doğru bilginin doktorundan öğrenilebileceğini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanılmamalıdır.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

EĞLENCE VE TARİHİ MEKANLAR

» Bowling» Dağcılık» Drama Kursları

En Çok Okunan Yazılar

Okçuluk

Okçuluk. Kökeni insanoğlunun avcılık günlerine dayanan, oku bir yay aracılığıyla hedefe göndermeyi amaçlayan spor dalı. Okçuluk ilk kez 1904 Yaz Olimp... » Devamını Okuyun!

Antalya Oyuncak Müzesi

?Oyuncağı küçümseyen bir toplumun geleceği olamaz."... » Devamını Okuyun!

Uzakdoğu Sporları

Birçok sporun kökeni dövüşe dayanır, ama Çin´de ve Japonya´da dövüş sporları çok uzun bir za*man dilimi içinde gelişerek manevi, hatta dinsel bir boyu... » Devamını Okuyun!

Çocuk Kütüphaneleri

http://www.ekutuphane.org/web/catalog/search.php http://www.istanbulkutuphaneleri.org... » Devamını Okuyun!

Binicilik

Ata biniş ve çalıştırma kurallarını içine alan bir eğitim sporu. insanla at arasındaki yakınlık binlerce yıl önce başlamıştır. Bu yakınlık, bir sanat ... » Devamını Okuyun!

Araştırma Kütüphaneleri

http://www.istanbulkutuphaneleri.org... » Devamını Okuyun!

Bale Müzik ve Dans Kursları

Bale; dans, mimik, müzik ve dekor sanatlarının ileri standartta birleştirilerek kullanan bir tiyatro gösterisi olarak tanımlanabilir. Asıl eleman olar... » Devamını Okuyun!

Dans

DANS, en eski sanatlardan biridir. İlk insanlar isteklerini içgüdüsel bazı ritmik hareketlerle anlatırlardı. Aslında, dansın insanlığın yeryüzünde var... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanıcıyı bilgilendirmek amacıyla içeriğini hazırlamaktadır. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler şahsi tanı ve tedavi yöntemi olarak değerlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çıkarak ilaç tedavisine baslanmamalı ve tedavi değiştirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazılar kaynak gösterilmeden, kısmen de olsa kullanılamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi