EĞİTİM » ÇOCUKLARDA DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE

« önceki sayfaya dön

Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk döneminde yaygın olarak görülen bir sorundur.

Sıklıkla çocuklar belirli davranışları (huzursuzluk, dikkatsizlik, tepkisellik, hareketlilik, hayallere dalma) sergilediklerinden dolayı sevk edilmektedirler. Bu belirtiler DEHB tanısının belirtileridir.

DSM-IV, DEHB olan çocukların özelliklerini belirlemiştir:

Dikkat eksikliği belirtileri
1. Yönergeleri başından sonuna kadar takip edemezler,
2. Dikkatlerini yaptığı işe ya da oyununa vermekte zorlanırlar,
3. Evde ya da okulda yapacağı işler ve aktiviteler için gereken malzemeleri kaybederler,
4. Siz konuşurken dinlemez gibi görünürler,
5. Detayları gözden kaçırırlar,
6. Düzensiz görünürler,
7. Uzun süre zihinsel çaba gerektiren işleri yapmakta zorlanırlar ve bunlardan kaçınırlar,
8. Unutkandırlar,
9. İlgileri kolayca başka yönlere kayar.

Hiperaktivite Belirtileri
1. Yerinde duramazlar,
2. Oturması gerektiği halde oturamazlar,
3. Sessiz sakin oyun oynamakta güçlük çekerler,
4. Yerli yersiz koşup tırmanırlar,
5. Çok konuşurlar,
6. Çoğu zaman sorulan soru tamamlanmadan cevabını yapıştırırlar.
7. Her zaman bir şeylerle uğraşırlar,
8. Sırasını beklemekte zorlanırlar,
9. Olaylara ya da konuşmalara müdahale edip yarıda keserler.

Bu belirtilerden en az 8 tanesi bulunmalı, 7 yaştan önce görülmesi gerekmekte, ve en az 6 ay süre ile devam etmelidir.

Tüm bu belirtiler parlak zekalı, yetenekli, yaratıcı ve üstün yetenekli olarak tanımlayabileceğimiz çocuklarda da görülebilir. Bugüne değin iki grup arasındaki benzerlik ve farklılıklara çok az ilgi gösterilmiştir. Bu durum da iki grup (DEHB / Üstün Yetenek) açısından da yanlış tanılar konması gibi bir potansiyel sorunu beraberinde getirmektedir.

Tanı süreci
Zaman zaman uzmanlar DEHB tanısını yalnızca ebeveyn veya öğretmenin çocukla ilgili davranışlarına ilişkin bilgiler alıp çocuğu kısa süre gözlemledikten sonra koyarlar.

Zaman zaman da kısa tarama envanterleri ebeveynler ya da öğretmenlere verilerek tanıya gidilir. Şanslı olan çocuklar detaylı bir muayene ile pek çok psikolojik değerlendirmeden geçerler:

Zeka testi
Başarı düzeyi ile ilgili bilgiler
Duygusal durum

Hem DEHB hem de üstün yetenekli olunabilir ancak uygun bir değerlendirme yapılmadan bunu söylemek çok zordur.

DEHB ile İlişkilendirilen Belirtiler
Tüm koşullarda dikkat sorunları;
Anında sonucu olmayan görevlerde ısrar etmeme;
Tepkisellik, isteklerin ertelenememesi;
Yönergeleri başından sonuna kadar takip edemezler, veya sosyal ortamlarda davranışlarını kontrol edemezler;
Diğer çocuklara göre daha hareketli ve huzursuzdurlar;
Kurallara uymada zorlanırlar.

Üstün Yetenek ile İlişkilendirilen Belirtiler
Dikkat sorunları, sıkılma, belirli durumlarda hayallere dalma;
Gereksiz görülen işlerde ısrarcı olmama;
Otorite figürleriyle güç çatışması;
Yüksek aktivite düzeyi, daha az uykuya ihtiyaş duyma;
Kural ve geleneklerin sorgulanması.

Durum ve koşulların değerlendirilmesi
Çocuğun sorunlu davranışlarının ortaya çıktığı koşullar incelenmelidir. Üstün yetenekli çocuklar her ortamda sorunlu davranışlar göstermezler. Örneğin ÜY çocuklar bir öğretmen tarafından DEHB olarak tanımlanırken bir diğeri tarafından tanımlanmazlar. Veya okulda DEHB belirtileri gösterirler ancak okul dışında gittikleri müzik kursunda bu belirtileri göstermezler. Sorun çıkan ortamlar detaylı biçimde incelendiğinde genellikle problemli davranışların ortaya çıkmasına neden olan farklı faktörleri göz önüne serer. Diğer yandan DEHB olan çocuklar problemli davranışlarını her ortamda sergilerler (evde, okulda, kursta) Ancak davranışlarının şiddeti değişken olabilir:

Dikkat ve Hiperaktivite
Hiperaktivite hem üstün yetenekli hem de DEHB olan çocukları tanımlamak için sıklıkla kulanılan bir kelimedir. Dikkat süresinde olduğu gibi DEHB olan çocukların aktivite düzeyleri yüksektir, ancak bu aktivite fazlalığı her ortamda söz konusudur.
Üstün yetenekli olan çocukların pek çoğu da fazlasıyla aktiftir. ÜY çocukların ¼’ü daha az uykuya ihtiyaç duyarancak aktiviteleri genellikle bir hedefe yöneliktir – DEHB çocuklarda belirli bir hedef yoktur. ÜY çocukların konsantrasyonu gerçek anlamda ilgilendikleri konu üzerinde çok uzun zaman geçirmelerine olanak sağlayacak niteliktedir. Ancak onların ilgi alanları ile ebeveyn ve öğretmenlerin istek ve beklentileri uyuşmayabilir. Hiperaktif çocukların dikkat süresi her durumda (TV ve bilgisayar oyunları hariç) oldukça kısadır. ÜY çocuklar ise ilgilerini çeken bir konu üzerinde uzun süreler ile rahatlıkla konsantre olabilirler. Ayrıca o görevin hemen bitmesi ve sonunda da belirli (arzu edilen) sonuçların olması gerekmez. DEHB olan çocuğun aktivite düzeyi sürekli ve rastlantısal iken ÜY çocukların aktivite düzeyi ara sıra ortaya çıkar ve belirli hedeflere yöneliktir.

Kural ve Gelenekler Karşısında Tutum
DEHB’nin bir belirtisi de kurallara uymada zorluktur. Zaman zaman da başkalarının uymalarını istedikleri karmaşık kurallar yaratırlar. Bazıları güç çatışmaları yaşarlar. Bu da ebeveynler, öğretmenler ve akranları arasında rahatsızlık yaratabilir.

Performansta tutarsızlık
DEHB olan çocuklarda bulunan ancak ÜY çocuklarda karşılığı bulunmayan bir özellik DEHB’lilerin performans kalitesi ve bu işlerin aldığı süre açısından gösterdiği tutarsızlıktır. Örneğin ders notları ve evde yapmaları gereken işler gibi…

Eğitimci ve Ebeveynlerin Yapması Gerekenler

Uzmanlar tarafından uygulanması gerekenler:
zeka,

başarı
kişilik testleri
Öğretmen değerlendirme ölçeği,
Ebeveyn değerlendirme ölçeği

Değerlendirmeler sırasında çocukla kurulan olumlu ilişki de testlerde maksimum performansın gösterilmesini sağlar. Değerlendirme koşulları sabit olduğundan DEHB anlaşılması mümkündür. Bilişsel ve başarı değerlendirmeleri çocuğun dikkat veya öğrenme ile ilgili zorluğu olup olmadığını ortaya koyacaktır. Öte yandan kişilik testleri de duygusal sorunların (depresyon, kaygı) davranış sorunlarına neden olup olmadığı hakkında bilgi verecektir. Değerlendirme sonrasında bilgi, farklı öğrenme stilleri ve zeka tipleri ile ilgili bilgi aileye verilmelidir.


Uzman Pedadog Didem KÜT
YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeriği ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazırlanmış olup sağlıkla ilgili konularda tıbbi teşhis, tedavi veya reçete bilgisi özelliği taşımaz. www.gelisimuzmani.com sağlıkla ilgili tüm konularda en doğru bilginin doktorundan öğrenilebileceğini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanılmamalıdır.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

En Çok Okunan Yazılar

Performans Kaygısı

Kaygı duyulan ortamlardan ve durumlardan kaçınma ya da yoğun bir sıkıntıyla duruma katlanmayla sonuçlanır... » Devamını Okuyun!

Eğitim Ailede Başlar

İletişimsizlik günümüzün modern ailelerinin en fazla sıkıntısını yaşadığı konu... » Devamını Okuyun!

Okul Öncesi Eğitimde Müziğin Önemi

Ses ve müzik doğumla beraber, hatta bazı araştırmaların kanıtladığı gibi henüz anne karnında iken çocuğun yaşamına girmekte ve etkilemektedir. ... » Devamını Okuyun!

Disleksi 0-6Yaş Belirtileri

http://disleksidernegi.org ... » Devamını Okuyun!

Türkiye´de Okul Öncesi Eğitim

Türkiye´de ki okul öncesi eğitimin gelişmesini imparatorluk dönemindeki okul öncesi eğitim ve Cumhuriyet ten günümüze kadar olan okul öncesi eğitimi d... » Devamını Okuyun!

Dünya´da Okul Öncesi Eğitim

Okul öncesi ilgili bilgilerin ilk olarak Eski Yunan da ortaya çıktığı bilinmektir.16-17 yy.da düşünürler bu dönemle ilgilenmeye başlamışlardır. Çocuk ... » Devamını Okuyun!

Turner Sendromu

http://www.turnersendromu.org/... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanıcıyı bilgilendirmek amacıyla içeriğini hazırlamaktadır. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler şahsi tanı ve tedavi yöntemi olarak değerlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çıkarak ilaç tedavisine baslanmamalı ve tedavi değiştirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazılar kaynak gösterilmeden, kısmen de olsa kullanılamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi