E?YTYM » ÇOCUKLARDA DYKKAT EKSYKLY?Y VE HYPERAKTYVYTE

« önceki sayfaya dön

Çocuklarda Dikkat Eksikli?i Hiperaktivite Bozuklu?u

Dikkat Eksikli?i Hiperaktivite Bozuklu?u (DEHB) çocukluk döneminde yaygyn olarak görülen bir sorundur.

Syklykla çocuklar belirli davrany?lary (huzursuzluk, dikkatsizlik, tepkisellik, hareketlilik, hayallere dalma) sergilediklerinden dolayy sevk edilmektedirler. Bu belirtiler DEHB tanysynyn belirtileridir.

DSM-IV, DEHB olan çocuklaryn özelliklerini belirlemi?tir:

Dikkat eksikli?i belirtileri
1. Yönergeleri ba?yndan sonuna kadar takip edemezler,
2. Dikkatlerini yapty?y i?e ya da oyununa vermekte zorlanyrlar,
3. Evde ya da okulda yapaca?y i?ler ve aktiviteler için gereken malzemeleri kaybederler,
4. Siz konu?urken dinlemez gibi görünürler,
5. Detaylary gözden kaçyryrlar,
6. Düzensiz görünürler,
7. Uzun süre zihinsel çaba gerektiren i?leri yapmakta zorlanyrlar ve bunlardan kaçynyrlar,
8. Unutkandyrlar,
9. Ylgileri kolayca ba?ka yönlere kayar.

Hiperaktivite Belirtileri
1. Yerinde duramazlar,
2. Oturmasy gerekti?i halde oturamazlar,
3. Sessiz sakin oyun oynamakta güçlük çekerler,
4. Yerli yersiz ko?up tyrmanyrlar,
5. Çok konu?urlar,
6. Ço?u zaman sorulan soru tamamlanmadan cevabyny yapy?tyryrlar.
7. Her zaman bir ?eylerle u?ra?yrlar,
8. Syrasyny beklemekte zorlanyrlar,
9. Olaylara ya da konu?malara müdahale edip yaryda keserler.

Bu belirtilerden en az 8 tanesi bulunmaly, 7 ya?tan önce görülmesi gerekmekte, ve en az 6 ay süre ile devam etmelidir.

Tüm bu belirtiler parlak zekaly, yetenekli, yaratycy ve üstün yetenekli olarak tanymlayabilece?imiz çocuklarda da görülebilir. Bugüne de?in iki grup arasyndaki benzerlik ve farklylyklara çok az ilgi gösterilmi?tir. Bu durum da iki grup (DEHB / Üstün Yetenek) açysyndan da yanly? tanylar konmasy gibi bir potansiyel sorunu beraberinde getirmektedir.

Tany süreci
Zaman zaman uzmanlar DEHB tanysyny yalnyzca ebeveyn veya ö?retmenin çocukla ilgili davrany?laryna ili?kin bilgiler alyp çocu?u kysa süre gözlemledikten sonra koyarlar.

Zaman zaman da kysa tarama envanterleri ebeveynler ya da ö?retmenlere verilerek tanyya gidilir. ?ansly olan çocuklar detayly bir muayene ile pek çok psikolojik de?erlendirmeden geçerler:

Zeka testi
Ba?ary düzeyi ile ilgili bilgiler
Duygusal durum

Hem DEHB hem de üstün yetenekli olunabilir ancak uygun bir de?erlendirme yapylmadan bunu söylemek çok zordur.

DEHB ile Yli?kilendirilen Belirtiler
Tüm ko?ullarda dikkat sorunlary;
Anynda sonucu olmayan görevlerde ysrar etmeme;
Tepkisellik, isteklerin ertelenememesi;
Yönergeleri ba?yndan sonuna kadar takip edemezler, veya sosyal ortamlarda davrany?laryny kontrol edemezler;
Di?er çocuklara göre daha hareketli ve huzursuzdurlar;
Kurallara uymada zorlanyrlar.

Üstün Yetenek ile Yli?kilendirilen Belirtiler
Dikkat sorunlary, sykylma, belirli durumlarda hayallere dalma;
Gereksiz görülen i?lerde ysrarcy olmama;
Otorite figürleriyle güç çaty?masy;
Yüksek aktivite düzeyi, daha az uykuya ihtiya? duyma;
Kural ve geleneklerin sorgulanmasy.

Durum ve ko?ullaryn de?erlendirilmesi
Çocu?un sorunlu davrany?larynyn ortaya çykty?y ko?ullar incelenmelidir. Üstün yetenekli çocuklar her ortamda sorunlu davrany?lar göstermezler. Örne?in ÜY çocuklar bir ö?retmen tarafyndan DEHB olarak tanymlanyrken bir di?eri tarafyndan tanymlanmazlar. Veya okulda DEHB belirtileri gösterirler ancak okul dy?ynda gittikleri müzik kursunda bu belirtileri göstermezler. Sorun çykan ortamlar detayly biçimde incelendi?inde genellikle problemli davrany?laryn ortaya çykmasyna neden olan farkly faktörleri göz önüne serer. Di?er yandan DEHB olan çocuklar problemli davrany?laryny her ortamda sergilerler (evde, okulda, kursta) Ancak davrany?larynyn ?iddeti de?i?ken olabilir:

Dikkat ve Hiperaktivite
Hiperaktivite hem üstün yetenekli hem de DEHB olan çocuklary tanymlamak için syklykla kulanylan bir kelimedir. Dikkat süresinde oldu?u gibi DEHB olan çocuklaryn aktivite düzeyleri yüksektir, ancak bu aktivite fazlaly?y her ortamda söz konusudur.
Üstün yetenekli olan çocuklaryn pek ço?u da fazlasyyla aktiftir. ÜY çocuklaryn ¼’ü daha az uykuya ihtiyaç duyarancak aktiviteleri genellikle bir hedefe yöneliktir – DEHB çocuklarda belirli bir hedef yoktur. ÜY çocuklaryn konsantrasyonu gerçek anlamda ilgilendikleri konu üzerinde çok uzun zaman geçirmelerine olanak sa?layacak niteliktedir. Ancak onlaryn ilgi alanlary ile ebeveyn ve ö?retmenlerin istek ve beklentileri uyu?mayabilir. Hiperaktif çocuklaryn dikkat süresi her durumda (TV ve bilgisayar oyunlary hariç) oldukça kysadyr. ÜY çocuklar ise ilgilerini çeken bir konu üzerinde uzun süreler ile rahatlykla konsantre olabilirler. Ayryca o görevin hemen bitmesi ve sonunda da belirli (arzu edilen) sonuçlaryn olmasy gerekmez. DEHB olan çocu?un aktivite düzeyi sürekli ve rastlantysal iken ÜY çocuklaryn aktivite düzeyi ara syra ortaya çykar ve belirli hedeflere yöneliktir.

Kural ve Gelenekler Kar?ysynda Tutum
DEHB’nin bir belirtisi de kurallara uymada zorluktur. Zaman zaman da ba?kalarynyn uymalaryny istedikleri karma?yk kurallar yaratyrlar. Bazylary güç çaty?malary ya?arlar. Bu da ebeveynler, ö?retmenler ve akranlary arasynda rahatsyzlyk yaratabilir.

Performansta tutarsyzlyk
DEHB olan çocuklarda bulunan ancak ÜY çocuklarda kar?yly?y bulunmayan bir özellik DEHB’lilerin performans kalitesi ve bu i?lerin aldy?y süre açysyndan gösterdi?i tutarsyzlyktyr. Örne?in ders notlary ve evde yapmalary gereken i?ler gibi…

E?itimci ve Ebeveynlerin Yapmasy Gerekenler

Uzmanlar tarafyndan uygulanmasy gerekenler:
zeka,

ba?ary
ki?ilik testleri
Ö?retmen de?erlendirme ölçe?i,
Ebeveyn de?erlendirme ölçe?i

De?erlendirmeler syrasynda çocukla kurulan olumlu ili?ki de testlerde maksimum performansyn gösterilmesini sa?lar. De?erlendirme ko?ullary sabit oldu?undan DEHB anla?ylmasy mümkündür. Bili?sel ve ba?ary de?erlendirmeleri çocu?un dikkat veya ö?renme ile ilgili zorlu?u olup olmady?yny ortaya koyacaktyr. Öte yandan ki?ilik testleri de duygusal sorunlaryn (depresyon, kaygy) davrany? sorunlaryna neden olup olmady?y hakkynda bilgi verecektir. De?erlendirme sonrasynda bilgi, farkly ö?renme stilleri ve zeka tipleri ile ilgili bilgi aileye verilmelidir.


Uzman Pedadog Didem KÜT
YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeri?i ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazyrlanmy? olup sa?lykla ilgili konularda tybbi te?his, tedavi veya reçete bilgisi özelli?i ta?ymaz. www.gelisimuzmani.com sa?lykla ilgili tüm konularda en do?ru bilginin doktorundan ö?renilebilece?ini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanylmamalydyr.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

En Çok Okunan Yazılar

Performans Kaygysy

Kaygy duyulan ortamlardan ve durumlardan kaçynma ya da yo?un bir sykyntyyla duruma katlanmayla sonuçlanyr... » Devamını Okuyun!

E?itim Ailede Ba?lar

Yleti?imsizlik günümüzün modern ailelerinin en fazla sykyntysyny ya?ady?y konu... » Devamını Okuyun!

Okul Öncesi E?itimde Müzi?in Önemi

Ses ve müzik do?umla beraber, hatta bazy ara?tyrmalaryn kanytlady?y gibi henüz anne karnynda iken çocu?un ya?amyna girmekte ve etkilemektedir. ... » Devamını Okuyun!

Disleksi 0-6Ya? Belirtileri

http://disleksidernegi.org ... » Devamını Okuyun!

Türkiye´de Okul Öncesi E?itim

Türkiye´de ki okul öncesi e?itimin geli?mesini imparatorluk dönemindeki okul öncesi e?itim ve Cumhuriyet ten günümüze kadar olan okul öncesi e?itimi d... » Devamını Okuyun!

Dünya´da Okul Öncesi E?itim

Okul öncesi ilgili bilgilerin ilk olarak Eski Yunan da ortaya çykty?y bilinmektir.16-17 yy.da dü?ünürler bu dönemle ilgilenmeye ba?lamy?lardyr. Çocuk ... » Devamını Okuyun!

Ailelere Öneriler

Ba?ary duygusunu tatmasy için fyrsatlar verin.... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanycyyy bilgilendirmek amacyyla içeri?ini hazyrlamaktadyr. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler ?ahsi tany ve tedavi yöntemi olarak de?erlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çykarak ilaç tedavisine baslanmamaly ve tedavi de?i?tirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazylar kaynak gösterilmeden, kysmen de olsa kullanylamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi