ERGEN » ERGEN PSİKOLOJİSİ

« nceki sayfaya dn

Gelişim süreci ve Madde kullanımı

Ergenlerde madde kullanımı daha çok deneme ya da kötüye kullanımı tarzında olduğu için, yetişkinlerde uygulanan bağımlılık kriterlerinin hepsini kullanmak geçerli bir yöntem olmayabilir. 


Gelişim süreci ve Madde kullanımı
Ergenlerin gelişim süreçleri içinde yerine getirmeleri gereken sosyal ve bilişsel belli başlı bir takım görevleri vardır.

Başta bireysel kimlik oluşturma gelir. Bunu başarıyla tamamlayan bir ergen ebeveynlerinden bağımsız bir birey olduğunu kabul etmiş ve yetişkinlik dönemine ait görevlerini yerine getirmekte kullanacağı bir takım becerileri edinmiştir. 

Kendi kimliklerini oluşturmak ve bağımsız bireyler olmak için pek çok davranış denerler. Bu sadece ebeveynlerden bağımsız olmak için değil, özerk birer birey yani yetişkin olmak için yaptıkları girişimlerdir.

Madde kullanımı da ergenlerin bu dönemde denedikleri davranışlardandır. Madde kullanmak çoğu zaman bağımsızlık ve özerkliğin simgesidir

Madde kullanımını tetikleyengelişimsel davranışlar
‘Ebeveynlerden bağımsız bir kimlik oluşturma çabası
‘Alternatif tutumlar,yaşam tarzları,ve davranışlar deneme 
‘Arkadaş grubunun tutum ve davranışlar üzerine üstündeki etkisinin artması
‘Kendilerine yetişkin gibi davranılmasınıisteme

Madde kullanımının gelişimsel sonuçları
Ergenlerde madde kullanımı, gelişimsel görevlerini uygun şekilde yerine getirmelerini engellemektedir. Sonuçta iş, okul,aile gibi pek çok alanda sorunlar çıkmakta. Kimlik oluşturma, 
bağımsız bir birey olarak kendini ortaya koyma gibi pek çok gelişimsel görev engellenmekte.
Sonuçta madde kullanan ergen akranlarının gerisinde kalmakta, bu onu çaresizliğe sevk 
etmekte ve madde kullanımı sürmektedir. 

Madde kullanımının gelişimsel aşamaları
Ergen gelişip olgunlaşırken onu geleneksel, kabul gören tutum ve davranışlara ya da kabul görmeyenlere yönelten etkenler bulunmaktadır. 
Uygun olmayanlara yönelmek , madde kullanımı ve bağımlılık için risk etkenleri olarak düşünülebilir.

Araştırmalarda alkol ve madde kullanımında tutarlı gelişimsel bir seyir olduğu görülmüş.
1.Ergenler önce alkol(bira,şarap) ve sigara gibi yasal olan maddeleri denemektedirler
2.Bira ve şarabı rakı ,viski gibi daha sert içkiler takip etmektedir
3.Alkol kullanımını esrar , esrarı diğer yasa dışı uyuşturucular takip etmektedir

Bu süreç cinsiyet ve ergenin içinde bulunduğu kültüre göre farklılıklar gösterebilir. 

Klinik olarak aşamalar
Deneme süreci içinde ergen, maddenin etkisiyle oluşan duygudurum değişiklerinin farkına varmaktadır.

Düzenli kullanmaya başladığı dönemde aslında bir anlamda duygudurum değişikliğini aramaktadır
Günlük kullanımda ise, duygudurum değişiklikleri ile uğraşmak tüm zamanını almaktadır.
Bağımlılıkta ise, yoksunluk belirtileri gidermek ve kendisini sadece normal hissedebilmek amacıyla madde kullanmaktadır.

Ergenin madde kullanımı erişkinlikte üç ayrı biçimde sürebilmektedir.
1.Aynı düzen ve dozda madde kullanımına devam
2.Madde kullanımını azaltma veya kesme
3.Giderek kullandığı madde miktarında artma ve farklı maddelere geçmeMadde kullanımı için risk etkenleri

Madde kullanımının risk etkenleri çoğuldur. Araştırmacılar bir çok teori ortaya atmışlar.Bazıları gelişim dönemi içinde ergenlerin kullanım davranışını öğrendiklerini , bazıları ise madde kullanan ergenlerin genetik olarak yatkın olduklarını iddia etmişlerdir.

Risk etkenlerinin belirlenmesi ergenlerde madde kullanımının gelişimsel rolünü anlamada önemlidir.
Bu dönemde çıkan risk etkenleri :
1.Arkadaş grubuna bağlı etkenler,
2.Ebeveyne bağlı etkenler 
3.Kişiye bağlı etkenler
4.Biyolojik etkenler
5.Toplumsal,kültürel,sosyal etkenler  Arkadaş grubu etkenleri

Ergenlikte arkadaşların önemi arttığından, madde kullanımıdavranışını belirlemede arkadaş grubunun etkisi büyüktür.
Buna bağlı risk etkenleri:
1.Arkadaşlarının madde kullanması
2.Arkadaş grubunun madde kullanımı ile ilgili tutumları
3.Arkadaş grubuna bağlılık (yönelme)
4.Arkadaş grubunun madde kullanımı yada tutumları ile ilgili algıları

Arkadaş grubunun etkisi diğer risk etkenlerinden, özellikle ailesel etkenlerden etkilenmektedir.
Ergenin ailesi ile kurduğu bağ güçlü ise arkadaş baskısına karşı gelebilir.
*Aile /ebeveyn etkenleri
*Aile büyüklerinden birinin madde kullanması
*Ebeveynlerin madde kullanımı ile ilgili tutum ve düşünceleri 
*Ebeveynlerin madde kullanımı ve sapkın davranışlara gösterdiği tolerans
*Ebeveyn-çocuk arasında yakınlık ve bağlılık olmaması
*Ebeveynlerin çocuğun yaşamı ile ilgili olmaması
*Uygun olmayan disiplin yöntemleri(hiç disiplin olmaması veya aşırısı)Bireysel etkenler
 
‘Erken çocukluk özellikleri (öfkeli,sinirli olma, aşırı utangaç veya isyankar olması, erken davranış problemleri)
‘Okulda başarısızlık 
‘Erken yaşta madde kullanmaya başlama
‘Ergenlikte madde kullanımına yönelik tutum ve inançlar
‘Tehlike içeren davranışlar sergileme Biyolojik etkenler
Genetik
‘Maddelere verilen fizyolojik tepkiler ‘Var olan nöropsikolojik eksiklikler
‘KişilikToplumsal,Kültürel,Sosyal Etkenler
‘Düşük sosyoekonomik düzey‘Nüfusun çok olması
‘Fiziksel şartların kötü olması
‘Yüksek suç işleme oranı
‘Yaygın madde kullanımı
 
‘Maddeye kolay ulaşabilmeGenel Bağımlı Davranışları 1
Madde kullananlar genelde bağımlı olduklarını kabul etmezler
Maddeyi hemen kesmek niyetinde değildirler
Maddenin kendine zarar verdiğine inanmamaktadırlar
Çevresindeki herkes ona bırakmasını söylediği için o sizden de aynı davranışı beklemektedir
Tercih maddesini kullanmayı kesse bile başka maddelere devam etme niyetindedir
Yaşam biçimini değiştirmeyi düşünmezler
Adsız alkolikler(AA) ve Adsız narkotikler(AN) gibi kendine yardım gruplarının gereksiz olduğuna inanırlar2
‘Hep başkalarını suçlarlar
‘İstedikleri zaman bırakabileceklerine inanırlar
‘Eski ve özellikle madde kullanan arkadaşlarıyla görüşmeye devam etme eğilimi gösterirler
‘Talepkardırlar
‘Sınırlarınızı zorlarlar
‘Tehditkardırlar
‘Bahane uydurma konusunda ustadırlar

‘Tedaviye karşı ambivalandırlar Bağımlılık yapan maddelerin kullanımının önlenmesi
Bağımlılık yapan maddelerin bulunabilmesinin engellenmesi
Bu maddeleri kullananlarla mücadele edilmesi (bunlar daha çok polisiye usullere gereksinim duyar)

Eğitimsel ve psikolojik olarak madde kullanımı ile  mücadelede kullanılan yöntemler:
1.Caydırma
2.Bilgilendirme
3.Kişiliğini güçlendirme
4.Sosyal becerileri arttırma 
5.Uyuşturucu karşıtı bir tutum kazandırmaMadde Bağımlılığına Yönelik 

Koruyucu Önlemler
‘ Birincil Koruma Önlemleri
*Eğitim 
-Okulda
-Ailede 
-Çalışanlara
-Medya(sigara.alkol,madde kullanımına karşı kültürün ve normların yaygınlaştırılması
 
Basın yayın kuruluşlarının konuya ilişkin yanıtlarının denetlenmesi ve sorumsuz <özendirici, tedaviden caydırıcı>  yayınlara yaptırım uygulanması
Sigarave alkol reklamlarının yasaklanması
Toplum için önemli ve tanınan kişilerin bu konudaki tutumları ve mesajları
 
Hastalar ve yakınları;Hekimler *Olumlu bir çevre sağlamak 
Ekonomik düzeylerin iyileştirilmesine yönelik önlemler

Barınma, beslenme vb temel gereksinimlerin sağlanması
Çocuk ve gençlere yönelik park, spor sahası gibi yerlerin çoğaltılması ve boş zaman etkinliklerine yönelik olanakların sağlanması
*Koruyucu özel önlemlerin alınması Madde kullanma ve bağımlılık riski olan çocuklara yönelik müdahalelerin planlanması
Evsizlere yönelik müdahalelerİkincil koruma önlemleri 
 
Erken tanı
Konuya ilişkin epidemiyolojik çalışmaların yapılması
Birinci basamakta ve diğer uzmanlık dallarında başvuran hastaların sigaraalkol- madde kullanımı açısından değerlendirilmesi ve müdahalelerin planlanması

Okul hemşireleri, rehberlik uzmanları, sosyal çalışmacılar vb.nin artırılması
Hukuk veya ceza sistemi içinde madde kullanımı olan olguların belirlenmesi
Bazı işyerleri ve riskli çevrelerde yaşayanlara ilişkin taramaların yapılması

Uygun tedavi 
Bağımlılık tedavisinde uzmanlaşmış personel sayısının arttırılması Tedaviye ilişkin ilaçlar ve tedavi ortamlarına yönelik geliştirmelerin yapılması
Genel hastane detoksifikasyon ünitelerinin oluşturulması
Cezaevlerinde madde bağımlılığı tedavi hizmetleri
Adli zorunlu tedavi uygulamalarında kalitenin arttırılması
Başvuranın isim vermeden tedavisini sağlamaya yönelik önlemlerin alınmasıÜçüncül Koruma Önlemleri
Ayaktan ve yatarak bağımlılık tedavi izleme 
ünitelerinin yaygınlaştırılması
Gündüz hastaneleri 
Rehabilitasyon merkezleri
 
YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeriği ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazırlanmış olup sağlıkla ilgili konularda tıbbi teşhis, tedavi veya reçete bilgisi özelliği taşımaz. www.gelisimuzmani.com sağlıkla ilgili tüm konularda en doğru bilginin doktorundan öğrenilebileceğini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanılmamalıdır.

Sizde Yorum Yapn!

Adnz Soyadnz
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Balk
:
Yorumunuz
:



Bu Yazyla lgili Yorumlar

Bunlar da lginizi ekebilir

En ok Okunan Yazlar

Ergenlik Ve Büyüme Hormonu Eksikliği

Ergenlik çocuktan erişkinliğe geçiş süreci olarak tanımlanır... » Devamn Okuyun!

Gelişim süreci ve Madde kullanımı

Ergenlerin gelişim süreçleri içinde yerine getirmeleri gereken sosyal ve bilişsel belli başlı bir takım görevleri vardır.... » Devamn Okuyun!

Ergenlik Dönemi Ve Okul Başarısı

Okul başarısızlığı nedir?... » Devamn Okuyun!

Ergenlikte Gelişim ve Sorunlar

Ergenlik, çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemidir.... » Devamn Okuyun!

Ergenlikte Cinsel Eğitim

Cinsellik bireyin psiko-sosyal ve fizyolojik gelişiminin olmazsa olmaz bir parçasıdır. İşte insan yaşamının hemen her döneminde var olan ve ... » Devamn Okuyun!

Ergenlikte Sivilce ( Akne ) Sorunları

Akne, kıl-yağ bezleri biriminin hastalığıdır.... » Devamn Okuyun!

Ergenlikte Cilt Bakımı Önerileri

Sivilcenin ilacı sudur. Yüzünüzü bol bol yıkayın!.. ... » Devamn Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanıcıyı bilgilendirmek amacıyla içeriğini hazırlamaktadır. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler şahsi tanı ve tedavi yöntemi olarak değerlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çıkarak ilaç tedavisine baslanmamalı ve tedavi değiştirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazılar kaynak gösterilmeden, kısmen de olsa kullanılamaz.

lgili Linkler;
Site Kullanm Koullar Gizlilik Politikas yelik Szlemesi