ERGEN » BYYOLOJYK DE?Y?YM VE GELY?YMY

« önceki sayfaya dön

Ergenlik Ça?y

ERGENLYK ÇA?I YA DA ADOLESAN
“NE ÇOCUK NE ERY?KYN”
 
Typ dünyasynyn yenido?anyn ne fetüs ne de çocuk olmady?yny kavrayabilmesi ancak 20. yüzyylyn son çeyre?inde mümkün olmu?tur. Bu 25 yyl içerisinde yapylan çaly?malar yeni do?anyn bedensel, ruhsal ve dany?sal bakymdan kendine özgü bir canly oldu?unu kavramamyzy sa?lamy?tyr. Bu birikim dünyanyn ve ülkemizin de?i?ik yerlerine yenido?an merkezlerinin kurularak yenido?an ölüm ve sakatlyklaryny hyzla azaltmy?tyr. Örne?in ülkemizde 1960’ly yyllarda bin canly do?umda 160’y birinci ayyny görmeden ölürken 2000’li yyllarda bu sayy 20 civaryna dü?mü?tür.
 
Ne yazyk ki insanlyk yeni bir yüzyyla girdi?i halde typ dünyasy da dahil olmak üzere ergenlik ça?ynyn önemi yeterince kavranamamy?, bu konuda kapsamly çaly?malar yapylamamy?tyr. Son birkaç yyl içerisinde Dünya Sa?lyk Örgütü ve UNICEF’in katkylary ile de?i?ik kytalarda o kytalardaki ülkelerin ergenlik ça?yndaki çocuklarynyn özelliklerini ve sorunlaryny ele alan organizasyonlara gidilerek çaly?malar ba?latylmy?tyr. Halen Güney Amerika, Afrika, Avrupa, Avusturalya ve Okyanusya’da bütün kyta ülkelerini içeren programlar ve çaly?malar yapylmaktadyr.
 
Ba?lyktan da anla?ylaca?y üzere “ ne çocuk, ne eri?kin” olan ergenlik ça?y insany kendine has anatomisi, fizyolojisi, ruhsal yapysy ve davrany?y olan bir ki?iliktir.
 
Çocuklu?umda seyretti?im kurt adam filmleri vardy. Ayny belirli zamanynda, adam birdenbire bilinmeyen bir gücün etkisiyle de?i?erek tyrnaklary ve kyllary uzar, kontrol edilemeyen bir saldyrganlyk kazanyrdy. Güne?in ilk y?yklary ile birlikte” aydynlykta” adam uysal syradan ki?ili?ine kavu?urdu.
 
Zaman zaman ailelerin, ö?retmenlerin ve hatta doktorlaryn yava? yava? tüylenen, gö?üsleri ya da cinsel organlary büyüyen, daha önce ayny syrada ko?up oynadyklary kar?y cinsten olanlara ba?ka gözle bakmaya ba?layan ve daha saldyrgan olan ergenlere baky?laryny, benim çocuklu?umdaki kurt adama olan baky?laryma benzetiyorum.
 
?imdi ya kadarki birikimlerimiz gerek do?al, gerek toplumsal olaylary, de?i?iklikleri anlayyp çözümlemenin bize onlary yönlendirmede büyük bir güç sa?lady?yny göstermi?tir. Sanyyorum ki o ça?daki bedensel, ruhsal ve davrany?sal de?i?iklikleri anlayyp bunun evrensel ve yöresel boyutlaryny kavrayabilirsek ergenleri daha iyi anlayabilir; ergen-eri?kin-toplum çaty?malaryny en aza indirebiliriz.
 
Ku?kusuz “ergenlik” döneminin evrensel özellikleri var; her ?eyden önce ki?iler bu dönemde çok kyrylgan olurlar, bu kyrylganlyk sadece ruhsal düzeyde olmayyp bütün bedensel dengelerde görülür. Onun içindir ki ergenlerde dünyanyn her yerinde:
 
-         Kronik hastalyklaryn morbiditesi fazladyr.
-         Üreme sa?ly?y bakymyndan önemli sorunlar ya?arlar.
-         Madde (ilaç-içki) aly?kanlyklary kolay geli?ir ve yerle?ir.
-         Önemli beslenme bozukluklary görülür (Obeziteden ka?eksi nevrozaya kadar).
-         Kaza ve yaralanmalaryn en syk görüldü?ü ya? grubudur (Agresif, silahly-silahsyz dövü?meye yatkyndyrlar).
-         Depresif ve intihar e?ilimi yüksek bir dönemdir.
 
Bu evrensel tasla?a ülkemiz ergenlerinin özelliklerini ve sorunlaryny entegre edebilmek için ilgili ki?iler evdeki ebeveynlerden ba?layarak ö?retmenler, doktorlar, belediyeler, parlamento, hükümet ve özellikle “Sivil Toplum Kurulu?lary” kendilerini hazyrlamalydyr. Bu hazyrlanma, bilgilenme, örgütlenme, yetki ve sorumluluk düzeyinde olmalydyr.
 
Bu çocuklarla (Pek çocu?a benzemeseler de “Çocuk Haklary Beyannamesi”nin 1. maddesi: “Ben bir çocu?um 18 ya?yna kadar vazgeçilmez haklarym vardyr” diye ba?lyyor) ilk anne-baba, sonra ö?retmen ve doktorlary ile kar?yla?aca?yna göre, önce bunlaryn kendilerini bu de?i?ime hazyrlamalary ve örgütlenmeleri gerekir.
 
Türkiye’nin sa?lyk hizmetlerinin örgütlenmesinde birinci basamak hizmetleri pratisyen hekimlere byrakylmy?tyr. Bu nedenle ergen sa?ly?y da pratisyen hekimlerin temel görevleri arasyndadyr.
 
Typ fakültelerinde buna göre e?itilmeli, pratik hayatta da buna göre örgütlenmeli ve kendini geli?tirmelidir. Pratisyen hekimler dört temel hizmeti ergenlere verebilmelidir:
 
a- Onlary profesyonel ya?ama ayak uyduracak ?ekilde geli?tirmek
b- Onlaryn psiko-sosyal ve fizyolojik sa?lyklaryny korumak
c- Sa?lykly davrany?lar ve hayat ?ekli seçmeye yönlendirmek
d- Üreme sa?ly?y ve seksüel ya?ama hazyrlamak
 
 Bütün bu hizmetleri verebilmek için pratisyen hekimler önce kendi içlerinde i? bölümü yaparak örgütlenmeli, bu örgütlenmeyi sürdürürken konuyla ilgili sivil ve resmi kurulu?larla i?birli?ini de sa?lamaya çaly?malydyr.
 
Bu a?amadan sonra e?er olasy ise ki?iyi bebekli?inden beri izleyen çocuk hekimi devreye girmeli ve gerekli görürse adolesan konusunda daha bilgili ve deneyimli meslekta?yndan yardym istemelidir. Bu elekten geçen daha az sayyda adolesanyn, özel poliklinik yeri olan (di?er çocuklarla birlikte de?il) ekip halinde çaly?an (psikolog, psikiyatr, nörolog, jinekolog v.b.) sorunu genelde aile içinde çözmeye çaly?an ancak gerekti?inde yatyrarak gözlem altynda tutabilecek yeri olan bir merkeze ihtiyacy olacaktyr.
 
Her ?eyden önce “Adolesan”a adolesan ö?retilmelidir. Kendi sorunlaryny bilen ki?ilerin ö?retmenlerini, ebeveynlerini ve doktorlaryny anlamalary ku?kusuz daha kolay olacaktyr.
Hepimiz unutmamalyyyz ki “ergen sa?ly?y” yalnyzca anne-babanyn, ö?retmenin, doktorun görevi olmayyp bütün toplumun görevidir. Çünkü “ergen sa?ly?y” genelde gelecek toplumun sa?ly?y demektir.
 
Prof. Dr. Özdemir Ylter
istanbul Pediatri Hastanesi
YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeri?i ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazyrlanmy? olup sa?lykla ilgili konularda tybbi te?his, tedavi veya reçete bilgisi özelli?i ta?ymaz. www.gelisimuzmani.com sa?lykla ilgili tüm konularda en do?ru bilginin doktorundan ö?renilebilece?ini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanylmamalydyr.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

En Çok Okunan Yazılar

Ergenlik Ve Büyüme Hormonu Eksikli?i

Ergenlik çocuktan eri?kinli?e geçi? süreci olarak tanymlanyr... » Devamını Okuyun!

Geli?im süreci ve Madde kullanymy

Ergenlerin geli?im süreçleri içinde yerine getirmeleri gereken sosyal ve bili?sel belli ba?ly bir takym görevleri vardyr.... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Geli?im ve Sorunlar

Ergenlik, çocukluktan yeti?kinli?e geçi? dönemidir.... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Cinsel E?itim

Cinsellik bireyin psiko-sosyal ve fizyolojik geli?iminin olmazsa olmaz bir parçasydyr. Y?te insan ya?amynyn hemen her döneminde var olan ve her dönemi... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Cilt Bakymy Önerileri

Sivilcenin ilacy sudur. Yüzünüzü bol bol yykayyn!.. ... » Devamını Okuyun!

Ergenlik Döneminde En Syk Rastlanan Duygu Biçimleri

Ergenlikte korku tepkisi bir anlamda çocukluktakiyle e?de?erdir.... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanycyyy bilgilendirmek amacyyla içeri?ini hazyrlamaktadyr. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler ?ahsi tany ve tedavi yöntemi olarak de?erlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çykarak ilaç tedavisine baslanmamaly ve tedavi de?i?tirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazylar kaynak gösterilmeden, kysmen de olsa kullanylamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi