ERGEN » BYYOLOJYK DE?Y?YM VE GELY?YMY

« önceki sayfaya dön

Ergenlikte Geli?im ve Sorunlar

ERGENLYK (PUBERTE) DÖNEMY NEDYR?

Ergenlik, çocukluktan yeti?kinli?e geçi? dönemidir. Ya?amyn ikinci on yylyny içine alan bu süreç fiziksel, cinsel ve ruhsal açydan geli?me ve olgunla?manyn mey-dana geldi?i bir dönem olmasynyn yany syra bireyin gelece?ine yön verdi?i ve hayatynyn ?ekillendi?i bir dönem olmasy açysyndan çok önemlidir.

Ergenlik döneminde, cinsel geli?me kyzlarda 10, erkeklerde 12 ya? civarynda ba?lar. Çevresel, yapysal ve kalytsal etkenlere ba?ly olarak her çocukta farkly ?ekilde seyredebilir. Bu dönemde salgylanan hormonlaryn etkisiyle, hyzly boy ve kilo arty?y, vücut oranlarynda de?i?iklikler ile cins iyet özellikleri ortaya çykar. Ergenlik ba?lamasynyn ilk bulgusu kyzlarda meme geli?imi ve/veya cinsel bölgede kyllanma; erkeklerde ise testislerde büyüme ve/veya cinsel kyllanmadyr.
  
ERGENLiK DÖNEMiNDE KAR?ILA?ABYLECE?YNYZ SORUNLAR
 
Psikososyal Sorunlar: Kendisine yeni bir kimlik arayy?y içersinde olan, kendine aly?-ma döneminde olan ergen; içe kapanma, sosyal ili?kilerinde bozukluk, okul ba?arysyzly?y gibi sorunlar ya?ayabilir.
 
Boy kysaly?y: Ergenlik döneminde cinsel geli?imin erken veya geç olu?masy, beslenme bozuklu?u, çe?itli hastalyklar ve hormonal bozukluklar nedeni ile olu?abilecek boy kysaly?y ihmal edilmemesi gereken bir durumdur. Tedavi edilebilir boy kysalyklarynda ba?arynyn erken te?hise ba?ly oldu?u unutulmamalydyr.
 
Guatr: Ergenlik döneminde, özellikle kyzlarda syk rastlanan bir sorundur. Halsizlik, yorgunluk, uykuya e?ilim gibi belirtiler ya da sinirlilik, hyrçynlyk, zayy?ama gibi ?ikayetlere yol açan farkly i?lev bozukluklary görülebilir. Mutlaka tedavi edilme-lidir.
 
Kansyzlyk: Ergenlik ça?ynda özellikle kyzlarda syk rastlanyr. Solukluk, i?tahsyzlyk, çabuk yorulma ba?lyca belirtilerdir. Adet kanamalarynyn fazla olmasy ya da bilinçsizce yapylan zayy?ama rejimleri bu sorunun ortaya çykmasyny kolayla?tyryr.

Kemik ve Yskelet-Kas Sistemi Bozukluklary: Ergenlik döne-minde hyzly boy ve kilo arty?y ile vücut boyutlarynyn hyzly de?i?imi bu dönemde bazy ortopedik sorunlaryn syk görülmesine yol açar. Bu dönemde özellikle erkek çocuklarda sportif aktivitelerin artmasy döneme özgü kemik, eklem ve kas problemleri do?urabilir. Çocu?unuzdaki syrt ve bel a?rysy, omurga e?rili?i, aksayarak yürüme gibi yakynmalar ihmal edilmeden ilgili bir uzman hekime ba?vurulmalydyr. 
 
A?yry Kyllanma: Kyz çocuklarynda ergenli?in ba?lamasyyla birlikte syk kar?yla?ylan bir sorundur. Yapysal nedenli olabilece?i gibi hormonal dengesizli?in bir bulgusu olabilir. Özellikle adet düzensizlikleriyle birlik-te oldu?unda daha önem-lidir. 
 
Akne (ergenlik sivilcesi): Ergenlik dönemindeki çocuklaryn % 80’inde görülür ve erkek çocuklarda daha belirgindir. A?yry olmasy ileri inceleme gerektirir. Cilt temizli?ine önem verilmelidir.
 
Adet Düzensizlikleri: Kyzlaryn ço?unda ilk adeti izleyen iki yyl içinde adetlerinin önemli ölçüde düzene girmesi beklenir. Bu dönemden sonra devam eden adet düzensizliklerinin nedeni ara?tyrylmalydyr. A?yry adet kanamasy ve a?ryly adetler ergenlik ça?yndaki kyzlaryn önemli bir kysmynda günlük ya?amy olumsuz etkileyen sorunlar olup nedeni ara?tyrylarak tedavi edilmelidir.

Erkeklerde Meme Büyümesi: Ergenlik ça?ynyn erken dö-nemlerinde syk rastlanan ve % 80’ninde ergenlikteki hyzly hormon arty?yna ba?ly normal bir durum olabilir. Doktorunuz bu durum için gerekirse tetkik yaptyrabilir.
?i?manlyk (obezite): Hangi ya?ta görülürse görülsün mutlaka tedavi edilmesi gereklidir. Obez çocuklaryn özellikle ergenlikten sonra kilo vermeleri çok zordur. Bunlaryn en az yarysy eri?kin ya?amlaryny da obez olarak sürdürmektedirler. Kalp hastalyklary, yüksek tansiyon, ?eker hastaly?y, kolesterol yüksekli?i, solunum rahatsyzlyklary, eklem hastalyklary ve adet düzensizlikleri ?i?manlykla do?rudan ili?kili hastalyklardan birkaçydyr. Obez çocuklar mutlaka hekim kontrolünden geçmeli; gerekli hormon incelemeleri yapyldyktan sonra tedavi edilmelidir.
 
Unutulmamalydyr ki her çocuk ve ergen; boy ve kilo arty?y ile cinsel geli?imi bakymyndan belirli aralyklarla kontrol edilmelidir.

ERKEN ERGENLYK GELY?YMY
Cinsel geli?menin ba?lama ya?y cinsiyet, yrk, iklim ve çevre ko?ullary, beslenme ve kalytsal özelliklere göre farklylyk gösterir. Kyz çocuklar, erkeklerden ortalama 2 yyl kadar önce ergenlik dönemine girer. Sycak iklimler ve deniz seviyesinde ya?ayan topluluklarda ergenli?e girme so?uk iklimlerde ve yüksek rakymly yerlerde ya?ayanlara göre daha erken ba?lar. Özellikle geli?mi? ülkelerde beslenmenin çok iyi olmasy, büyüme temposunun hyzlanmasyyla birlikte ergenli?e giri?in de daha önce meydana gelmesine neden olur.
A?yr fizik egzersiz yapanlarda (sporcu, balerin gibi) ise ergenli?e giri? ya?y daha geç olabilir. Çocuklaryn ergenlik ba?lama ya?y genellikle anne-babanyn ergenlik ya?laryna paralellik gösterir. Özellikle kyzlarda ilk adet görme ya?y anneninkine benzer.
 
Cinsel geli?imin ilk belirtisi kyzlarda 10, erkeklerde 12 ya? civarynda ba?lar. Cinsel geli?me belirtilerinin kyzlarda 8, erkeklerde 9 ya?yndan önce ba?lamasy anormaldir ve ileri inceleme gerektirir.
 
Ergenlik döneminin ba?lama zamany gibi süresi de birey-den bireye farklylyklar gösterir ve her çocuk için özeldir. Ortalama 2-5 yyl arasynda olan bu sürecin çok hyzlanmasy da erken ba?lamasy gibi anormal kabul edilip incelen-melidir. Bu dönemde cinsel geli?imi sa?layan hormonlar kyzlarda yumurtalyklardan salgylanan östrojen, erkeklerde ise testislerden salgylanan testosterondur.
Erken cinsel geli?me kyz çocuklarynda erkeklerdekinden 10 kat daha syk görülür. Nedeni genellikle beyindeki hormon salgylanmasyny düzenleyen bezlerin erken uyarylmasydyr. Ancak nadiren, yumurtalyk-testis ya da böbreküstü bezinin bazy hastalyklary da erken cinsel geli?ime yol açabilir. Bu nedenle mutlaka bazy incelemeler yapylarak problemin nedeni kesin olarak saptanmalydyr.
 
Cinsel geli?im syrasynda vücutta cinsiyet hormonlarynyn etki-siyle önemli de?i?iklikler meydana gelir. Hyzly boy ve kilo arty?y ile cinsiyet özelliklerinin belirginle?mesi (meme geli?i-mi, akne, ses kalynla?masy vb.) çocu?un hyzla akranlaryndan ayrylmasyna neden olur. Ya?ytlary tarafyndan itilen bu çocuklar ruhsal geli?imleri henüz buna uygun olmady?yndan daha büyük çocuk gruplaryna da kabul edilmedik-lerinden arkada? gruplaryndan koparak içe kapanyrlar. Ayryca beden görünümü nedeniyle çevre tarafyndan daha büyük olarak algylandyklaryndan herkes onlardan ya?yndan daha olgun davrany? bekler ve ruhsal geli?imi buna uygun olmayan çocuk çevre tarafyndan hiperaktif, ?ymaryk, geri zekaly olarak de?erlendirilebilir.
Di?er önemli sorun ilerde ortaya çykan boy kysaly?ydyr. Cinsiyet hormonlarynyn etkisiyle ya?ytlaryndan önce hyzly boy atan çocu?un kemiklerindeki büyüme kykyrdaklaryda erken kapanaca?yndan büyümesi ya?ytlaryndan önce sonlanyr ve yeti?kin boyu kysa kalyr. Böylece ilkokulda synyfyn en uzunu olan çocuk, liseye geldi?inde synyfyn en kysasy haline gelebilir.
 
TEDAVY
Erken cinsel geli?im gösteren bir çocuk tedavi edilmeli midir? Bu sorunun yanyty EVET’dir. Nedeni ne olursa olsun erken cinsel geli?im iki önemli probleme yol açmaktadyr. Bunlardan ilki çocukta ortaya çykan davrany?sal ve psiko-sosyal problemler, di?eri ise boy kysaly?ydyr.
Erken cinsel geli?im, beyindeki merkezlerin erken uyarylmasyna ba?lyysa tedavide bu geli?imi önleyen hormon tedavisi yapylabilir. Bunlar ayda bir kez ya da 3 aylyk enjek-siyonlar halinde uygulanmakta olup etkileri sadece kul-lanyldyklary süre içinde geçerlidir.
 
Çocuk ergenlik için uygun ya?a geldi?inde enjeksiyonlaryn kesilmesiyle cinsel geli?imi kaldy?y yerden devam edecek-tir. Genellikle ebeveynlerin bu a?amada "çocuklaryna hormon verilmesinin zararly olabilece?i" ?eklindeki endi?eleri tümüyle gereksizdir. Burada unutulmamasy gereken en önemli nokta kullanylan ilaçlaryn kalycy etkileri olmady?ydyr.

Ayryca ilave olarak a?yzdan alynan bazy ilaçlar da kullanylmaktadyr. Eri?kin dönemde ilaçlaryn üreme yetene?ine herhangi bir zarary oldu?una dair kanyt yoktur.Hepimizin ortak amacy, çocuklarymyzyn beden ve ruh sa?ly?y açysyndan normal bireyler olarak büyümelerini sa?lamaktyr.
 
 

 

YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeri?i ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazyrlanmy? olup sa?lykla ilgili konularda tybbi te?his, tedavi veya reçete bilgisi özelli?i ta?ymaz. www.gelisimuzmani.com sa?lykla ilgili tüm konularda en do?ru bilginin doktorundan ö?renilebilece?ini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanylmamalydyr.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

En Çok Okunan Yazılar

Ergenlik Ve Büyüme Hormonu Eksikli?i

Ergenlik çocuktan eri?kinli?e geçi? süreci olarak tanymlanyr... » Devamını Okuyun!

Geli?im süreci ve Madde kullanymy

Ergenlerin geli?im süreçleri içinde yerine getirmeleri gereken sosyal ve bili?sel belli ba?ly bir takym görevleri vardyr.... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Geli?im ve Sorunlar

Ergenlik, çocukluktan yeti?kinli?e geçi? dönemidir.... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Cinsel E?itim

Cinsellik bireyin psiko-sosyal ve fizyolojik geli?iminin olmazsa olmaz bir parçasydyr. Y?te insan ya?amynyn hemen her döneminde var olan ve her dönemi... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Cilt Bakymy Önerileri

Sivilcenin ilacy sudur. Yüzünüzü bol bol yykayyn!.. ... » Devamını Okuyun!

Ergenlik Döneminde En Syk Rastlanan Duygu Biçimleri

Ergenlikte korku tepkisi bir anlamda çocukluktakiyle e?de?erdir.... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanycyyy bilgilendirmek amacyyla içeri?ini hazyrlamaktadyr. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler ?ahsi tany ve tedavi yöntemi olarak de?erlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çykarak ilaç tedavisine baslanmamaly ve tedavi de?i?tirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazylar kaynak gösterilmeden, kysmen de olsa kullanylamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi