ERGEN » ERGEN PSYKOLOJYSY

« önceki sayfaya dön

Ergenlik Döneminde En Syk Rastlanan Duygu Biçimleri

Korku:
Ergenlikte korku tepkisi bir anlamda çocukluktakiyle e?de?erdir. Genç bireyler için özellikle “bilinmeyen” ?eyler korkunun do?masyna temel nedendir. Ergenin ilgilendi?i faaliyetlerin sonucunu kestirememesi de korkuya neden olabilir. Ergenlikte tüm duygusal konularda bireyin kendini kontrol edebilme aly?kanly?yny kazanabilmesi önemlidir.

Ergenlikte korku üç temel noktada incelenebilir:

1. Objelere Kar?y Duyulan Korkular: Yylan, köpek, uçak, fyrtyna, ate? gibi objelere kar?y duyulan korkular.

2. Sosyal Yli?kilerden Duyulan Korkular: Di?er insanlarla tany?mak, alaycy kimselerle bir arada olmak, topluluk önünde konu?mak ya da ço?unlu?u büyüklerden olu?an bir gruba katylmak, gençlerde korku meydana getirebilir. Bu tür sosyal korku, utangaçlyk ya da ?a?kynlyk ?eklinde görülür.

3. Ergenin Kendisi Yle Ylgili Korkulary: Yoksulluk, ölüm, kendisinin veya ailesinden bir bireyin ciddi bir hastaly?a tutulmasy, okulda ya da i?inde ba?arysyzly?a u?ramasy gençte korku olu?turabilir. Genç korku durumunda kaçma ya da (vücudun kaskaty kesilmesi, titreyip ?a?yrmasy, terlemesi gibi bedensel tepkiyle yanyt verir. Ya? ilerledikçe, çevresiyle olan ili?kilerin artmasy sonucu korkularyn giderek azaldy?y görülür.

Endi?e:
Endi?eler gerçek nedenden çok, hayali nedenlerden olu?an korku tipleridir. Korkulan durumun zihinsel düzeyde prova edilerek yinelenmesidir. Genellikle korkudan daha uzun sürerler. Burada gelecekte beklenen durumlardan duyulan gerilim halleri söz konusudur. Endi?e, geçmi?te bireye doyum sa?lamayan bazy olaylar üzerine, olu?abildi?i gibi, bireyin ba?armak istedi?i gelece?e yönelik faaliyetlerini  de içerebilir. Orta ve lise ö?rencileri özellikle çe?itli okul sorunlary  hakkynda, dy? görünü? ve arkada?lary arasynda popüler olmama, endi?e yaratan di?er konular arasynda sayylabilir.

Öfke:
Ergenlik döneminde öfkeye neden olan uyarymlar genellikle sosyal kaynaklydyr. Ergenle alay edilmesi, ona yalan söylenmesi öfkeyi olu?turan ba?lyca nedenlerdir.

Duygusal Kyryklyklar:
Bir arzu ya da amacyn önüne çykan dy? veya iç engeller ergene kyryklyklaryn olu?umuna yol açar. Bu durumlaryn çok azynda öfke, ama hepsinde sykynty hali görülür. Ergen kyrykly?yny sosyal çevrenin kabul edebilece?i bir davrany? biçimde belli eder. bireyin kyryklyk anynda gösterece?i tepki onun ya?yna, toplumsal geçmi?ine, deneyimlerine ve kendisine kyryklyk yaratan nedeni algylayy? biçimine ba?lydyr.

Gencin arzularyny gerçekle?tirmesini etkileyen faktörleri be? grupta toplayabiliriz.

1. Biyolojik yetersizlikler: Bireyin arzulary, biyolojik kapasite ve yeteneklerinin çok üstündedir.

2. Yetersiz aly?kanlyk yetenek ve beceriler: ergenlik döneminde birey tam bir uyum gösterebilmek için gerekli olan aly?kanlyk, yetenek ve becerilerden yoksundur.

3. Çevresel yetersizlik ve tehlikeler: Maddi yetersizlikler, sosyal merkezlerden uzak olmak, arkada?y gibi davranmasyny engelleyen okul ve ailelerin kural ve disiplinleri, gencin kyrykly?a u?ramasyna neden olur.

4. Ergende biyolojik ve psikolojik gereksinmelerden do?an karma?yk istek, nefret, tercihlerle dolu tavyrlaryn yaratty?y bir ruhsal durum egemendir. Ancak huzurlu bir aile ortamynda duygusal bakymdan sa?lam bir yapy içinde, bu arzular rahat bir ?ekilde kar?ylanyrsa çevreye uyum kolayla?yr.

Ergenin Aile Yçi Yli?ki ve Sorunlary
Ergenin davrany?laryna rehberlik edecek de?erleri kazanmasy ve sosyal yönden sorumluluklaryny ö?renmesi konusunda yardyma gereksinimi vardyr. Bu gereksinimi kar?ylayan ve ergenin ya?amynda etkili olan toplumsal kurum ailedir.

Ergen ya?ady?y toplumda kendi görev ve statüsü hakkynda açyk seçik bir fikre sahip de?ildir. Kendisine yeti?kin görev sorumluluklarynyn verilmemesi ve statü belirsizli?i ergeni mutsuz kylar. Statü belirleyici olarak aile, çocu?un toplumsal durumunu ve toplum içinde o yere gelebilmesi için üstlenmesi gereken rolü saptamaktadyr.

Aile bireyleri arasynda etkile?im ve ileti?im ergenin ki?ilik yapysyny biçimlendirmede çok büyük çok derin etkisi vardyr. Ailede otoritenin türü, ya?amsal bir etken olarak ortaya çykar. Davrany?laryn ergenin üzerindeki etkiler, ana-babanyn ergene uyguladyklary baskynyn derecesine ba?lydyr. Bu kuvvet gösterisi yetkeci ailelerde ana-babalar kurallary koyar, di?erlerinin de bunlara uymasy beklenir, kurallara aykyry davrany?lar sert bir disiplinle kar?ylanyr, onlara inanylyr , itaat edilir, saygy gösterilir. Ço?u zaman suçlulukla ya da ba?kaldyryyla sonuçlanyr. Yzin verici ailelerde ise çok az kural vardyr, hiç olmayabilir de ana-balar bilerek ya da hiç ilgilenmeyerek ergenlere a?a?y yukary ho?una gitti?i gibi davranma olana?y tanyrlar. Disiplin ortaya çykty?ynda ço?unlukla kararsyzdyr ve önceden kestirilemez. Ergen üzerindeki etkileri çok açyk de?ildir. Böylesi ko?ullarda bazy ergenlerin çok iyi oldu?unu, bazylarynda da dü?ük benlik saygysy geli?tirdi?i gözlenmi?tir. Bir de demokratik aileler vardyr. Bu ailede yetkileri ellerinde tutarken ve uyulacak kurallary koyarken, ergenlere farkly olma, kendi davrany?larynyn sorumlulu?unu üstlenme ve daha fazla karar verme olanaklary verilir. Disiplin, katy cezadan çok akyl yürütmeyi, kendine güven ve yüksek akademik güdü gibi davrany?lary gösterir.

Özetle ana-babanyn yöntemleri bir ergenin ba?ymsyzly?y gerçekle?tirme yetene?ini büyük ölçüde etkilemektedir. Ana-baba yetkecilik ya da izin vericilik uçlarynda yer aldy?ynda çocuklaryyla ili?kilerini güçlükler saracaktyr. Demokratik yakla?ym olumlu bir benlik kavramyny ve ba?ymsyzly?y kolayla?tyryr. Bunlar izin verici ailelerde   ortaya çykabilir. Yetkecilikte de amaçlara do?ru ilerlemeye büyük ölçüde engel olur.

Ana-babanyn duygusal sorunlary, evlilik ili?kilerinde ba?aryly olamamalary, ergenin aile içinde sürekli kavga ve çeki?meye tanyk olmasy, a?ry koruma , bir çocu?u di?erinden ayyrarak sevmek, bazy çocuklarynyn uyum bozukluklaryny görememe ergeni karma?a, iç çaty?maya ve ya suç davrany?yna itebilir. Bunlaryn dy?ynda anne ve babalaryn kendi geli?im dönemlerini dikkate alarak, ergenleri evden ve okuldan kaçmaya iten davrany? ve uyum bozukluklaryna neden olur.

Ergenlik döneminde kurallara kar?y çyky?lara intihar giri?imlerine, duygusal ta?kynlyk ve tedirginlik hallerine syk syk rastlanyr. Örne?in, genç kyz ve erkeklerde intihar giri?imlerinin en çok görüldü?ü ya?lar 17 ve 18’dir.

Anne-baba ergene kar?y davrany?larynda düzenleme yapmalydyr. Bu amaçla;

· Ergen hiçbir zaman ba?kalarynyn önünde ele?tirilmemeli, davrany?lary ba?kalarynkiyle kar?yla?tyrylmamalydyr.

· Ergen kar?ysynda yeti?kin her zaman tarafsyz ve güçlü olmaya çaly?maly, ergenin haklaryyla sorumluluklary arasyndaki dengeyi kolaylykla kurabilmelidir.

· Anne-babyny fikirlerine saygy duyma, gencin   ne derece göreviyse, onlaryn fikirlerinde tam bir anla?maya ula?my? olmalaryny beklemek de hakkydyr.

· Ergen, kültürüne özgü toplumsal de?erleri kendi arkada? grubu içinde ya?arak ö?renece?inden, anne ve babalar, kendileriyle olan ba?laryn zayyflayaca?y endi?esiyle arkada? ili?kilerini engellemektedir.

Ergenin Sosyalle?mesinde Okulun Önemi

Okulun temel i?levlerinin ba?ynda, kültür de?erlerini genç ku?aklara aktarmanyn yany syra onlaryn içinde ya?ady?y kültüre uyum göstermelerini sa?lamak gerekir. Ergenlik dönemindeki duygusal gerginlik ve ilgilerin farklyla?masy, bir yönden bireyin çaly?ma gücünü azaltyp dengesizli?e neden olurken, bir yandan da dikkatin belirli bir konu üzerinde yo?unla?masyny engeller ve okulda ba?arysyz kylabilir. Bu nedenle okuldaki ö?retmenin i?levi ve sorumlulu?u büyüktür. Ö?retmen bu gerginli?i azaltan, ergenlik dönemi ve sorunlaryny bilen, ergenin özel sorunlaryna e?ilebilen bir birey olmalydyr. Ergen ana-baba etkisinden kurtuldu?unda, anne-babasynyn   yerine koyaca?y bir modele gereksinim duyar.  Y?te ö?retmen ço?u kez bu görevi üstlenmek durumundadyr. Okul faaliyetleri her ö?rencinin katylabilece?i bir biçimde düzenlenmeli ö?rencilerin ilgi, beceri ve liderlik alanlarynyn saptanmasyna ortam hazyrlanmalydyr.

Okuldaki e?itim programy, ergenin özelliklerini dikkate alarak hazyrlandy?y, ö?retim programy zenginle?tirildi?i ve grup tarty?malaryna yer verildi?i takdirde, bu uyum ve çaba olumlu yolda desteklenebilir.

Ergenlik Döneminde Antisosyal Davrany?
Ülkemizde suçlaryn yakla?yk yarysyny, 25 ya?yn altyndaki çocuk ve ergenlerin i?lemi? olmasy ve ileri ya?larda suç i?leyenlerin büyük bir bölümünün, çocuklu ve ergenlik dönemlerinde de suç i?lemi? olmalary, sorunun önemini daha da artyrmaktadyr. Ystatistiklerin çocuk suçlarynyn en çok 14 ya?ynda i?lendi?ini göstermesi, zorlu ergenlik dönemi ile suç arasynda dinamik bir ili?kinin varly?yny göstermektedir. Ülkemizde i?lenen suç türünün en çok “?ahsa kar?y” oldu?u bunu “cinsel” suçlara, “mala kar?y” i?lenen suç türlerinin izledi?i belirlenmi?tir.

Evden Kaçma
Evden kaçan gençlerin kendilerine göre tutarly bir çok nedeni vardyr.: Aly?ylagelmi? ya?am biçimini de?i?tirmek, büyüyüp olgunla?mak, geçici de olsa huzur bulmak ve kabul görmek, yeni bir yuva ve ya?am aramak bu nedenlerin ba?lycalarydyr. Evden kaçma ki?isel rahatsyzlylar dy?ynda, aile gerginliklerine de bir tepkidir. Aile sorunlary de?er çaty?malary, sosyal konularda çaty?ma, okul ba?arysyzly?y, ana-baba tarafynda ihmal ya da reddedili? gibi nedenlerden kaynaklanmaktadyr.

Y?in ilginç yany, evden kaçan gençlerin ço?u ana-babalaryny sever ve sayarlar. Bu ayryly? dü? kyrykly?y sunucudur; ana-baba anlamamakta ya da beklentilerinde ve kurallarynda son derece katy davranmaktadyr. Onlara göre evleri birbirine anlayy? göstermeyen, sorumluluk ve güven duymayan birbirleriyle hiçbir fiziksel ya da duygusal ili?kisi olmayan, ileti?im kuramayan insanlaryn ya?adyklary bir yerdir. Kysaca gençlerin evden kaçmalaryna yabancyla?ma duygusu, basky ve gerginlik neden olmaktadyr.

Ara?tyrmalarda gençlerin evden kaçmalaryna, dolayysyyla anti-sosyal davrany?a ilk adymlaryny atmalaryna neden olan en büyük etken %59 oranynda baba baskysy oldu?u kanytlanmy?tyr. Kysacasy evden kaçmanyn kökeninde, aile içinde psiko-sosyal etkile?im yetersizli?i ve ergenlik döneminin özellikleri yer almaktadyr.

 
KAYNAKLAR

1.YAVUZER. Prof. Dr. Haluk, Çocuk Psikolojisi, Remzi Kitapevi A.?., Ystanbul, 1992

2.Samasty, Prof. Dr. Mustafa  ve Zülfikar, Doç. Dr. Bülent, Çocuk Bakym ve E?itimi, Y?aret Yayynlary, Ystanbul, 1997

3.Corman, Louys, Çeviren: Hüseyin PORTAKAL, Psikanaliz Açysyndan Çocuk E?itimi, Cem Yayynevi, Ystanbul, 1996

4.CÜCELO?LU, Do?an, Ynsan ve Davrany?y, Remzi Kitapevi, Ystanbul, 1991
 
YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeri?i ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazyrlanmy? olup sa?lykla ilgili konularda tybbi te?his, tedavi veya reçete bilgisi özelli?i ta?ymaz. www.gelisimuzmani.com sa?lykla ilgili tüm konularda en do?ru bilginin doktorundan ö?renilebilece?ini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanylmamalydyr.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

En Çok Okunan Yazılar

Ergenlik Ve Büyüme Hormonu Eksikli?i

Ergenlik çocuktan eri?kinli?e geçi? süreci olarak tanymlanyr... » Devamını Okuyun!

Geli?im süreci ve Madde kullanymy

Ergenlerin geli?im süreçleri içinde yerine getirmeleri gereken sosyal ve bili?sel belli ba?ly bir takym görevleri vardyr.... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Geli?im ve Sorunlar

Ergenlik, çocukluktan yeti?kinli?e geçi? dönemidir.... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Cinsel E?itim

Cinsellik bireyin psiko-sosyal ve fizyolojik geli?iminin olmazsa olmaz bir parçasydyr. Y?te insan ya?amynyn hemen her döneminde var olan ve her dönemi... » Devamını Okuyun!

Ergenlikte Cilt Bakymy Önerileri

Sivilcenin ilacy sudur. Yüzünüzü bol bol yykayyn!.. ... » Devamını Okuyun!

Ergenlik Döneminde En Syk Rastlanan Duygu Biçimleri

Ergenlikte korku tepkisi bir anlamda çocukluktakiyle e?de?erdir.... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanycyyy bilgilendirmek amacyyla içeri?ini hazyrlamaktadyr. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler ?ahsi tany ve tedavi yöntemi olarak de?erlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çykarak ilaç tedavisine baslanmamaly ve tedavi de?i?tirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazylar kaynak gösterilmeden, kysmen de olsa kullanylamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi