AYLE » AYLEYYZ

« önceki sayfaya dön

Etkili Aile Yleti?imi

De?erli anne babalar, Her zaman bilinen bir söz vardyr: "E?itim ailede ba?lar". 
Gerçekten de çocu?a aile içinde gereken becerileri kazandyrmaya çaly?yyoruz. Ama ne kadaryny ve nasyl. Zaten önemli olanda "Nasyl" sorusunun cevaby. Her aile ba?aryly çocuklar yeti?tirmek ister. Bunun için çocuklaryna mümkün oldu?unca iyi bir gelecek sa?lamaya çaly?yrlar. Onlary iyi okullarda okutmak ister, bunun için de aile varyny yo?unu ortaya koyar, tüm özverisini çocu?una verir. 
 
Ancak yadsynan bir konu vardyr ki oda çocu?un nasyl sa?lykly bir ki?ilik geli?tirece?idir. Aslynda hayatta her ?ey ba?ary de?ildir. Önemli olan çocu?un içinde bulundu?u dönemi nasyl atlatty?y, nasyl bir kimlik olu?turdu?udur. Çocuk aileyi yansytyr. Aile içindeki bireylerin ki?ilik yapysy çocu?un ki?ili?ini ?ekillendirir. Yani aile ileti?im becerilerini kullanmazsa çocukta ileti?im becerilerini kullanamaz. Dolayysyyla çocuk hem ailede hem de sosyal çevrede sürekli çaty?ma içine girer. 
 
O halde aile çocu?a nasyl e?itim vermeli, çocukta nasyl sa?lykly bir ki?ilik olu?turabilmelidir? 

Elbette ki her anne baba çocu?unu en iyi ?ekilde yeti?tirmek ister. Çocu?una iyi niyetle yakla?maya çaly?yr. Ama burada ailenin verece?i iyi bir e?itim, çocu?uyla kurdu?u sa?lykly ileti?im becerilerini kullanmasyna ba?lydyr. Bu sa?lykly ileti?imi çocukla kurabilmek için önce onu tanymak ve onun temel gereksinimlerine saygy duymak gerekir. 

"Aile bir ili?kiler sistemidir".

Aile demekle neyi kastediyoruz? Soyut anlamda ki?iler arasy ili?kileri içeren belli kurallary olan bir düzendir. Aile sistemi dedi?imiz zaman aile içindeki bireylerin birbirleriyle nasyl etkile?imde bulunduklaryny düzenleyen kurallaryn tümünü kastederiz. Her birey kendi benlik tanymlamasy içinde ailenin tüm düzeninden ciddi biçimde etkilenir.
 
Çocuk, aile içi ili?kileri benimsemi? ya da en azyndan kanyksamy?sa, ko?ullar olanak sa?lady?ynda, aly?ty?y türden bir aile ortamyny yaratmaya giri?ir. Daha do?rusu ko?ullaryny ve olanaklaryny kendi bildi?i aile türünden bir aile yaratacak biçimde kullanyr. Bu nedenle babasy alkolik olan bir kyz (babasyyla bu yüzden ciddi sorunlar ya?amy? olsa bile) alkolik bir adamla evlenebilir; annesi tarafyndan ilgi, sevgi görmemi?, yalytylmy? bir erkek ise (yyllarca annesinin bu tutumundan ötürü rahatsyzlyk duymu? olsa bile) anneleri gibi duygusal yönden so?uk kadynlarla evlenebilirler.
 
Aile içindeki roller böylece ku?aktan ku?a?a kendi kendini yineleyebilir

Ailenin Temel Gereksinimleri:
1. De?erli olma duygusu: Aile içindeki etkile?im çocuklary ya "ben de?erliyim" ya da "de?ersizim" duygusuna götürür. Bu gereksinim aile içinde yerine getirilmezse çocuk her türlü davrany?la bu duyguyu elde etmeye çaly?yr. Ergenlik ça?yndaki erkek çocuklaryn çete kurarak ço?u kez ölümle sonuçlanan çaty?malary da, kendilerini önemli görmeyen aile ortamlaryna bir tepki olarak yorumlanyr. "Ben de?erliyim" duygusunu aile içinde elde eden birey kendisini kanytlamak için a?yry davrany?larda bulunmaya gerek duymaz. 
2. Güven ortamy: Aile içindeki bireylerin emniyette oldu?u, dy?arydaki tehlikeli olaylaryn aile içine girmeyece?i duygusu, bu gereksinmenin temel nedenidir. E?er çocuk ev içinde kendisini güven içinde bulmuyorsa çocuk ailenin dy?ynda bir yere yönelir. Aile ile olan ba?laryny koparyr. 
3. Yakynlyk ve dayany?ma duygusu: Aile içinde temel güven ve dayany?ma varsa aile dy?ynda bireyin kar?yla?ty?y stres getirici olumsuz olaylar yykycy etkisini pek göstermez. Güven duygusunun baskyn oldu?u aile dy? dünyanyn yaratmy? oldu?u sykynty ve kaygylaryndan kendisini kurtaryr. Bu tür aile içinde olan kimseler kendilerine oldu?u gibi çevresine de güvenirler. E?er aile içinde güven ve dayany?ma sa?lanmamy?sa bu insanlar yo?un stres ve gerginlik ya?arlar. Bu ki?iler kendilerine dahi güvenemezler. Dolayysyyla çevresinde yakyn ili?kiler kuramazlar. 
4. Sorumluluk duygusu: Aile sistemi içindeki anne ve babalar davrany? ve sözleri ile sorumluluk duygusunu ifade ederler. Aile içinde sadece anne baba de?il herkes sorumluluk duygusunu payla?yr. Elbette ki çocuklara ya?lary oranynda sorumluluk yüklenmelidir. Tüm sorumlulu?u kendi üzerine alan, çocu?unu sorumluluktan kurtaran anne ve babalar kendi ya?amyny biçimlendirmekten aciz sürekli ba?kalarynyn yönetiminde olmaya aly?yk bireyler yeti?tirirler. Bu tür tutumlar sonucunda yeti?mi? bireyler ya?amlarynda yer alan olaylardan sürekli ba?kalaryny sorumlu tutarlar. 
Geli?imsel dönemi göz önüne alynarak çocu?un odasyny toparlamasy, ev i?lerine yardym etmesi gibi konularda sorumlulu?u sa?lanabilir. Bunu yaparken kyz ve erkek i?leri kesin çizgilerle ayrylmamalydyr. Çocuklarymyzdan biz sorumluyuz. Bu sorumluluklarymyzy unutmazken onlara da sorumluluk duygusunu küçük ya?larda kazandyrmaya çaly?malyyyz. 
5. Zorluklarla mücadele ederek onlaryn üstesinden gelmeyi ö?renme: Çocu?a her ?ey hazyr verilmemelidir. Sorumluluk duygusunun geli?imi ile ilgili anlatylanlar zorluklarla mücadele etme ile ilgilidir. Çocu?un içinde bulundu?u geli?imsel dönem göz önünde bulundurularak çocuk kendi sorunlary ile ba? ba?a byrakylmalydyr. Bu durum onlaryn zor sorunlary ile mücadele ederek, u?ra?masyna olanak vermek, kendisine güvenli sorun çözme becerileri geli?mi? bireyler olarak yeti?meleri için gereklidir. Kar?yla?ty?y her zorlu?a a?yry yardym eden ana babalaryn çocuklary sürekli ba?kalaryna muhtaç, kendilerine güvensiz olur. Böyle ki?iler yeteneklerini ke?fedemezler. 
6. Mutluluk ve kendisini gerçekle?tirme ortamy: Aile ortamy bir mutluluk ortamydyr. ?imdiye kadar anlatylan gereksinimlerin kar?ylanmasy mutlu olmayy getirir. Evde de?erli oldu?u duygusunu tadan birey mutlu olur ve yapty?y ?eylerden doyum alyr, kendini gerçekle?tirme olana?y bulur. 
7. Sa?lykly manevi ya?amyn temellerini olu?turma ortamy: Katy din kurallary altynda yeti?tirilmi? çocuk sürekli yargylanaca?y, cezalandyrylaca?y korkusunu ya?ar. Kendi ya?anty ve deneyimlerini zenginle?tirecek iç ve dy? dünyasyny ara?tyryp ke?fedece?i yerine körü körüne itaati, kendi dü?ünce ve duygularyndan utanmayy ö?renir. Sa?lykly manevi ya?am ailenin çocu?una verebilece?i en önemli süreçtir. Sa?lykly bir manevi temeli olan insanlar kendisi ile bary?yk, insan ili?kileri olumlu ve kuvvetli saygyly bireyler olarak yeti?irler. 

Korunmasy Gereken Be? Temel Özgürlük:
1. ?imdi ve burada olany duyma ve görme (algylama) özgürlü?ü 
2. Kendi dü?ündü?ünü oldu?u gibi ifade edebilme özgürlü?ü 
3. Kendi duygularyny oldu?u gibi ifade edebilme özgürlü?ü 
4. Kendi arzularyna göre bir ?eyi isteme ya da reddetme özgürlü?ü 
5. Olmak istedi?i yönde geli?erek kendi özünü gerçekle?tirme özgürlü?ü 

Aile Yçi Yleti?im: 
Etkili ileti?imin temelinde bireyin kendisini tanymasy, kendi de?erlerinin ve tutumlarynyn farkynda olmasy ve kendine güven yatar. Yyi bir ileti?imci ipuçlaryny anynda görür (jestler, mimikler, beden duru?u) ve onlary gerçekçi olarak de?erlendirir. 

Yleti?im Engelleri:
1. Emir vermek, Yönlendirmek: Bu iletiler ki?inin duygularynyn önemsiz oldu?u mesajyny verir. Ki?i di?er ki?inin istedi?ini yapma zorunlulu?unu hisseder. 
2. Uyarmak, Gözda?y vermek: Bu iletiler de emir verme ve yönlendirmeye benzer; ancak ki?inin verece?i yanytyn kar?yly?y olacak tümceleri de içerir. Ki?inin isteklerine saygy duyulmady?y mesajyny verir. Bu durum ki?ide öfke ve dü?manlyk yaratyr. 
3. Ahlak dersi vermek: Bu tür ili?kilerde otoritenin ve zorunluluklaryn gücü ki?iye kar?y kullanylyr. "Yapmalysyn, etmelisin" mesajlaryny iletir ve bireyi kar?y koymaya zorlar. 
4. Ö?üt vermek ve çözüm önerileri getirmek: Ki?inin sorunlaryny kendi kendisine çözece?i yetene?inin olmady?yna inanyldy?yny gösterir. 
5. Ö?retme, nutuk çekme, mantykly dü?ünceler önerme: Bu durum aile içinde o anda herhangi bir sorun yokken çocuklar tarafyndan kabul edilebiliyor; ancak, sorun anynda bu durum kabul edilmiyor ve daha fazla çaty?malara neden oluyor. Mantykly dü?ünceler önerme çocu?un mantyksyz ve bilgisiz oldu?una dair mesaj iletir. 
6. Yargylamak, ele?tirmek, suçlamak, ayny dü?üncede olmamak: Bu iletiler çocuk üzerinde di?erlerinden daha fazla olumsuz etki yapar. Bu de?erlendirmeler çocu?un benlik saygysyny dü?ürür. Çocuklar hakkynda yapylan olumsuz de?erlendirmeler çocu?un kendisini de?ersiz, yetersiz görmesine neden olur. 
7. Övmek, ayny dü?üncede olmak, olumlu de?erlendirmeler yapmak: Genel inanç olarak bu durumun çocu?a zarar verece?i hiç dü?ünülmez. Çocu?un öz imgesine uymayan de?erlendirmelerin yapylmasy çocukta kyzgynlyk yaratyr. Çocuklar bu iletileri anne babanyn kendilerini yönlendirme ve iste?ini yaptyrma giri?imi için kurnazlyk olarak yorumlarlar. "Siz böyle söyleyince sanki ben daha çok mu çaly?aca?ym?" gibi dü?ünürler. Övgü ise ba?kalarynyn yanynda yapylyyorsa çocu?u utandyryr. A?yry övgü sonucunda çocuk buna aly?yr ve övülmeye gereksinim duymaya ba?lar. 
8. Ad takmak, alay etmek: Çocu?un benlik saygysy üzerinde olumsuz etki yapar. 
9. Yorumlamak, analiz etmek, tany koymak: Bu durum çocu?un konu?masyny, kendi duygularyny ifade etmesini engeller. 
10. Güven vermek, desteklemek, avutmak, duygularyny payla?mak: Anne babalar çocuklarynyn duygularyny tam olarak anlamadyklarynda ortaya çykar. Böyle bir durumda sorun hiç yokmu? gibi algylanyp avutma e?ilimine gidilir."Üzülme yaryn her ?ey düzelecek, kendini daha iyi hissedeceksin." gibi mesajlaryn verilmesi çocu?un önemsenmedi?i hissini verir. 
11. Soru sormak, synamak, sorgulamak: Çocuk sorgulanyyor hissine kapyldy?ynda bu durum onda güvensizlik, ku?ku olu?turur. 
12. Sözünden dönmek, oyalamak, alay etmek, ?akacy davranmak, konuyu saptyrmak: Böyle iletiler yüzünden çocuk anne babasynyn onunla ilgilenmedi?ini, duygularyna saygy göstermedi?ini; belkide onu dy?lady?yny, dikkate almady?yny dü?ünür. Çocuklar sorunlaryny dile getirdiklerinde çok ciddidir. ?aka ve espriyle kar?ylyk vermek onlary incitebilir ve itilmi?lik, kenara atylmy?lyk duygusunu verir. 

Ana Babalar 12 Yleti?im Engelini Kullanynca:
1. "Benim o?lum okulu byrakamaz. Buna izin vermem." EMYR VERME, YÖNLENDYRME 
2. "Okulu byrakyrsan benden para mara bekleme." UYARMA, GÖZDA?I VERME 
3. "Okumak herkese nasip olmayan ödüllendirici bir deneyimdir." AHLAK DERSY VERME 
4. "Ödevini yapmak için neden bir program yapmyyorsun?" Ö?ÜT VERME, ÇÖZÜM GETYRME 
5. "Üniversite mezunu lise mezunundan yüzde elli fazla kazanyr." NUTUK ÇEKME, Ö?RETME 
6. "Uzak görü?lü de?ilsin. Dü?üncelerin henüz yeterince olgunla?mamy?." YARGILAMA, ELE?TYRME, SUÇLAMA 
7. "Her zaman gelecek için umut veren iyi bir ö?renci oldun." ÖVME 
8. "Hippi gibi konu?uyorsun." AD TAKMA, ALAY ETME 
9. "Çaba göstermedi?in için okuldan ho?lanmyyorsun." YORUMLAMA, ANALYZ ETME 
10. "Duygularyny anlyyorum, ama son synyfta daha iyi olacak." GÜVEN VERME, DUYGULARINI PAYLA?MA 
11. "E?itimsiz ne yapacaksyn? Nasyl geçineceksin?" SINAMA, SORU SORMA, SORGULAMA 
12. "Yemekte sorun istemiyorum." KONUYU SAPTIRMA 

Bu aly?tyrma çocukta sorun oldu?unda ana babanyn tipik tavrynyn ileti?im engelli sözler söylemek oldu?unu göstermi?tir. Bu tür yanytlar çocuktan gelecek bir sonraki ileti?imi engeller; ana-baba çocuk ili?kisi gibi çocu?un benlik saygysyny da olumsuz engeller.

Çocuklar üzerinde a?a?ydaki olumsuz sonuçlary olu?turma tehlikesi ta?yr: 
Konu?malaryny engeller 
Savunmaya geçirir, kavgacy yapar, kar?y saldyryya yöneltir 
Yetersiz olduklaryny hissettirir 
Kyzdyryr, küstürür 
Olduklary gibi kabul edilemedikleri duygusunu uyandyryr 
Sorunlaryny çözmede kendilerine güvenilmedi?ini hissettirir 
Anla?ylmadyklaryny hissettirir 
Duygularynyn yersiz oldu?unu hissettirir 
Kyzdyryr, yylgynly?a u?ratyr 
Sorgulanyyor duygusunu yaratyr 
Anne ve babasynyn kendisiyle ilgilenmedi?i duygusunu 

Kurallar
Peki ne yapmak gerekmektedir? Yleri ki bölümde ayryntyly olarak açyklanan "Etkin dinleme yöntemi"ni kullanmak ili?kilerimizde oldukça yarar sa?lamaktadyr. 
Aile Kurallary: Her aile gerek açyk gerekse kapaly olarak kurallaryny belirlemi?tir. Sa?lykly ailede kurallar gizli de?il açyk olarak belirlenmi?tir. Aile içindeki bireyler birbirlerinin iyi tanyrlar, duygular kar?ylykly olarak hissedilir.
 
Evde e?itlik söz konusudur. Mutlaka ki zaman zaman her evde küçük de olsa çaty?malar ya?anyr. Hiç çaty?ma ya?anmayan bir evde büyük olasylykla maskeler takylydyr. Yani sosyal maskeler ileti?imde bulunuyordur.
 
Çaty?ma uzun süreli ili?ki içinde olan ki?iler arasynda do?al olarak ortaya çykar. Önemli olan çaty?manyn çykmasyny önlemek de?il, çaty?ma çykty?y zaman ki?ilerin birbirleriyle nasyl etkile?im kuraca?ynyn bilinmesidir. Aralarynda çykan çaty?mayy birbirlerini kyrmadan çözebilme becerisini gösteren çiftler sa?lykly bir aile kurar. 

Sa?lykly Bir Ailede Sorunlary Çözmek Yçin Kullanylan Yöntemler: Duygu ve dü?ünceler oldu?u gibi,abartylmadan ortaya konulmalydyr (Bu tutuma kendine güvenli ve kendine saygyly tutum diyoruz. Bu tutum içinde olan ki?iler hem kendilerine hem de ba?kalaryna saygy gösterirler.) Sorunlar ?imdiki ba?lam içinde ele alynmaly ve eski birikimler i?in içine sokulmamalydyr oKesinlikle ö?üt verme kullanylmamaly, davrany?lar somut bir biçimde ayryntyly olarak ele alynmalydyr. 

Yargylamaya gidilmemeli, ki?iler kendi duygu ve dü?üncelerini ifade edebilmelidirler. Duygu ve dü?ünceler, ne az ne eksik, oldu?u gibi oldu?u gibi ifade edilmelidir; kar?ysyndakinin ne bekledi?ine ya da en mükemmel olmasy gerekti?ine göre ifadeler aranmamalydyr. Konunun özü ile konuya ili?kin olmayan ayryntylar birbirinden ayyrt edilmelidir. Örne?in siz çocu?unuza "iki saat geciktin" dedi?inizde, çocu?unuz size: "hayyr bir saat kyrk be? dakika geciktim" dememelidir.
 
Sorun çözmede etkin dinleme kullanylmalydyr. Belirli bir zaman konusu içinde ancak bir çaty?ma üzerinde durulmaly, ba?ka çaty?ma konulary çaty?maya katylmamaly. 

Örne?in: "hem geç kalyyorsun hem de bana yardym etmiyorsun" diyerek iki konuyu birden ortaya atmamak gerekir. Birinin hakly çykmasy yerine her iki tarafyn da anla?abilece?i bir çözüme yönelmek gerekir. "ben haklyyym, sen yanly? hareket ediyorsun" tarzynda davranmamak gerekir. Diyalog, "onlaryn konu?masy, bizim yanyt vermemizdir." veya yanyt vermeyip bir gülümsemeyle -ama bildi?ini ifade eden bir gülümsemeyle- ba?ymyzy sallayarak sorunlaryny anlady?ymyzy, tam olarak anlady?ymyzy ve kar?ylykly konu?tu?umuz takdirde sorunu çözebilece?imizi anlamalaryny sa?lamamyzdyr. Çünkü, birisiyle konu?mak, yani diyalog, güven olu?turur ve güven de bizim her ?eyden çok gereksinimimiz olan ?eydir. 

Sa?lyksyz Ailede Gizli Kurallar:
 
Sa?lyksyz ailede kurallar bilinçaltyndadyr. Gizli ya da açy?a çykmamy?tyr. Bu kurallary kimse tarty?amaz. Y?tesa?lyksyz ailede geçerli olan kurallar ?unlardyr: 
 
1. Denetleme: Çocuk duygu ve dü?üncelerini ifade ederken hep korku içindedir. Ya da duygularyny ifade edemez, bastyryr. Söyleyeceklerini hep önceden kestirmek zorundadyr. Kendili?inden ortaya çykan davrany? kötüdür, affedilmez. Bu tür ailelerde sa?lykly bir güven ortamy söz konusu de?ildir. 
2. Mükemmeliyetçilik: Yapylan her i?te, girilen her synavda ki?inin mükemmel olmasy beklenir. Her ?ey göstermeliktir, ba?kasynyn be?enmesi için yapylyr. Mükemmeliyetçilik ki?inin kendi gerçe?inin hiçbir de?eri olmady?yny kendi dü?ünü? ve de?erlendirili?inin önemsiz oldu?unu ifade eder. Bu ortamda yeti?en çocu?un temel duygusu umutsuzluktur. Kendilerini de?ersiz, yetersiz bulurlar. 
3. Suçlama: Suçlama olaylary oldu?u gibi kabul etmemenin bir sonucudur. Yapylan suçlamalar her ?eyin denetim altynda tutulmasy gerekti?i ve yapylan her ?eyin mükemmel olmasynyn zorunlu olmasy gerekti?ini ortaya çykaryr. Bu durum ise ki?ide kaygy ve utanç duygularyny yaratyr. 
4. Be? temel özgürlü?ün inkâry: Sa?lyksyz ailede ki?ilerin do?al olarak geli?tirdikleri algylama, duygu, dü?ünce, davrany?, arzu ve amaçlary inkâr edilir: 
"Yçinden geldi?i gibi de?il; mükemmeliyetçi kurala uyarak, ba?kalarynyn senden bekledi?i biçimde algyla, duygulan, dü?ün,davran, arzu et, ve amaç edin." Bu durum ki?inin kendi gerçe?ini inkâr etmesine neden olur. Böylece ki?i tamamen dy?a ba?ymly, kendi iç dünyasyyla ili?kisi kopuk, robot gibi ya?ar. Böyle bir ki?inin mutlu olmasy da söz konusu olmaz. 
5. Konu?manyn yasak olmasy: Sa?lyksyz bir ailede özellikle çocuklaryn duygu ve dü?üncelerini ifade etmesine olanak verilmez. Bu durum çocuklarda de?ersizlik duygularyna neden olur. 
6. Küskünlük ve kyrgynlyklaryn sürdürülmesi: Aile içindeki kyrgynlyk ve küskünlüklerin sürdürülmesi, ki?ilerin birbirlerini anlamasyny ve sorunun çözülmesini engeller. 
7. Kimseye güvenmeme: Sa?lyksyz bir ailede kimse kimseye güvenmez. Aslynda güven var gibi görünse de temelde güvensizlik vardyr. Sa?lyksyz ailede yeti?en ki?i kimseden saygy ve gerçek sevgi görmedi?i için kimsenin kendisine yardym edemeyece?ine inanyr. Yardym etmek isteyenlerin "mutlaka art dü?üncesi vardyr, çykary vardyr" diye dü?ünür. Sa?lyksyz ailede yeti?en ki?ilerin kendilerine güveni olmaz. Bu ki?iler genellikle dy?tan denetimli bireyler olurlar. 

Dinleme Becerileri, Edilgin dinleme (sessizlik): Kar?ysyndakinin konu?masyna olanak tanyma. Edilgin dinleme ki?iye: 
- "Duygularyny duymak istiyorum."
- "Duygularyny kabul ediyorum."
- "Benimle payla?mak istedi?in konuda verece?in karara güveniyorum."
- "Bu senin sorunun, sorumlu sensin."
gibi güçlü mesajlary verir. 

Kabul etti?ini gösteren tepkiler: Sessizlik ileti?imi engellemekle birlikte çocu?a kabul edilmedi?i izlenimini de verebilir. Ona sessizce dinlerken yanly? anlamalara neden olmamak için gerçekten tüm dikkâtimizi verdi?imizi göstermeliyiz. Bunu yapmak içinse kar?ymyzdakine sözlü ve sözsüz mesajlar iletmeliyiz. "Hy hy, evet, seni anlyyorum..." gibi sözlü mesajlarla; ba? sallama, jestler ve mimiklerle, beden duru?u gibi sözsüz mesajlarla kar?ymyzdakine gerçekten onu dinledi?imiz hissini vermemiz gerekir. 

Konu?maya açyk davet: Çocuklar sorun ve duygularyny dile getirmekte güçlük çekerler. Konu?mak için yüreklendirilmek isterler. ?u örnek cümlelerle konu?maya davet sa?lanabilir: 
- "O konuda konu?mak ister misin? "
- "Bu olay kar?ysynda neler hissettin? "
- "Bana örnek verir misin? "
- "Bu konuda neler dü?ünüyorsun?"

Etkin dinleme:
Etkin dinlemede ki?inin söylediklerinin gerçek anlamlarynyn kavranmasy gerekir. Etkin dinleme çocuklaryn duygu bo?alymyna yardym eder. Çocuklaryn duygularyny ke?fetmelerine yardymcy olur. Etkin dinleme çocuklaryn olumsuz duygulardan korkmamalaryna yardym eder, ana - baba - çocuk arasynda sycak bir dostluk geli?tirir. Duyuldu?unu ve anla?yldy?yny bilmek öylesine ho? bir duygudur ki, konu?an dinleyene kar?y bir yakynlyk duyar.
 
Çocuklar sevgiye tepki verirler. Ki?i empati kurup do?ru olarak dinleyince kar?ysyndakini anlar. Bir anlamda ki?i kendisini kar?ysyndaki ki?inin yerine koyar.
 
Empati kurmayy ö?renen anne ve babalar çocuklaryna daha fazla anlayy? gösterirler. 

Etkin Dinleme Yçin: Çocu?un söyledi?ini duymak istemelisiniz. Bu onun için zaman ayyrmak anlamyna gelir. Zamanynyz yoksa bunu çocu?unuza söylemelisiniz. O andaki soruna yardymcy olmayy gerçekten istemelisiniz. Ystemezseniz isteyinceye kadar bekleyin. Duygulary ne olursa olsun, sizin duygularynyzdan ne denli farkly olursa olsun onun duygularyny gerçekten kabul etmelisiniz.
 
Çocu?un duygularyny tanydy?yna, onlarla ba? edebilece?ine ve sorunlaryna çözüm bulma yetene?ine tam olarak güvenmelisiniz. Bu güveni çocu?unuz sorunlary kendi ba?yna çözdü?ünü gördükçe kazanacaksynyz. Duygularyn sürekli de?il, geçici oldu?unu anlamalysynyz. 

Duygular geçicidir. Çocu?unuzu di?erlerinden farkly ayry bir birey olarak algylamalysynyz. Bu "ayrylyk" çocu?un kendi duygularynyn olmasyna, nesneleri kendisine göre algylamasyna "izin" vermenize destek olur. "Ayrylyk"y, yalnyzca hissetseniz bile çocu?a yardymcy olabilirsiniz.
 
Çocu?un sorunlary oldu?unda onun yanynda olmaly ancak kary?mamalysynyz. 
Etkin dinlemenin en uygun zamany çocu?un sorunu oldu?unu gösterdi?i andyr. Ana-babalar çocuklarynyn duygularyny dile getireceklerini hissedecekleri için ço?unlukla bu any kolaylykla yakalayacaklardyr.
 
Tüm çocuklaryn ö?retmenleri, arkada?lary, ana-babalaryyla, karde?leri hatta kendileri ile ilgili problemleri olabilir. Bu sorunlar onlaryn stres ya?amalaryna neden olabilir. Bu tür sorunlaryn çözümü için yardym alan çocuklar daha kendine güvenli ve daha güçlü olurlar. Yardym almayanlarsa duygusal açydan sorunlar ya?arlar.
 
Etkin dinlemenin uygun zamanyny bilmek için ana-babalaryn "bir sorunum var" türünden tümceleri duymaya açyk olmalary, ancak önce çok önemli olan "SORUN KYMYN?" ilkesini bilmelidirler. 

Ana-baba-çocuk ili?kisinde 3 durum vardyr: 
1. Çocu?un herhangi bir gereksinimi engellenmi?se sorunu var demektir. Çocu?un o anki davrany?y anne-babanyn gereksinimini kar?ylamasyna somut bir biçimde engel yaratmady?y için sorun ana-babanyn de?il, SORUN ÇOCU?UNDUR. 
2. Çocu?un gereksinimleri engellenmeyip kar?ylanmakta ve davrany?y anne-babasynyn gereksinimini kar?ylamada somut bir engel de yaratmamaktadyr. Bu nedenle ili?kide SORUN YOKTUR. 
3. Çocu?un gereksinimleri kar?ylanmakta ancak davrany?y anne-babasynyn gereksiniminin kar?ylanmasyny somut bir biçimde engellemektedir. ?imdi SORUN ANNE-BABANINDIR. 

Çocu?un sorunu oldu?u zaman anne-babanyn ETKYN DYNLEMESY için en uygun zamandyr. Ancak sorun anne babadayken uygun de?ildir. Çocuk sorun ya?yyorsa etkin dinleme ile onun kendi sorunlaryna çözüm bulmasyna yardym edebilirsiniz.
 
Etkin dinlemenin a?yry kullanylmasy ya da uygun zamanda ve durumda kullanylmamasy i?lerlik sa?lamaz. Bu nedenle daha öncede belirtildi?i gibi zamanlamanyn ve ko?ullaryn sa?lanmasy gerekir. 

Ben Dili:
Genellikle anne ve babalar ileti?imde "sen dili" ni kullanyyorlar. Sen iletileri duygu ifade etmez. Genellikle emir verme yargylama, ö?üt verme gibi ileti?im engellerini içerir. 
Örne?in: 
- "Konu?ma artyk "
- "Yapmamalysyn "
- "Dersine çaly?mazsan "
- "Yaramazlyk yapyyorsun "
- "Bebek gibisin "
- "Dikkat çekmek istiyorsun "
- "Daha iyi ö?renmelisin...... "

Ana-baba çocu?un davrany?yny kabul etmedi?i zaman o davrany? nedeniyle ne hissetti?ini çocu?a söylerse ileti "SEN YLETYSY"nden "BEN YLETYSY"ne dönü?ür. Yani ben dilinde duygular konu?ur: - E?er bugün çok yaramazlyk yaparsan ben çok üzülürüm. - Ak?am yeme?ini zamanynda yeti?tiremeyece?im diye endi?eleniyorum. - Yorgun oldu?um zaman canym oyun oynamak istemiyor. 
 
Gerçekten de uygulady?ynyz takdirde çocuktan bekledi?imiz davrany?laryn olu?masynda "ben dili"nin ne kadar etkili ve do?ru bir ileti?im aracy oldu?unu göreceksiniz. Ben dili çocu?un ana babasynyn kabul edemedi?i davrany?yny de?i?tirmesinde daha etkili oldu?u gibi çocuk - ana baba ili?kisi için de daha sa?lyklydyr. 
 
Ben dili çocu?u direnmeye, isyan etmeye yöneltmez. Örne?in dy?ary çykmak için direnen bir çocu?a: "Hayyr, hemen odana git, soka?a çykamazsyn" demek mi do?rudur; yoksa "hava karardy?y için soka?a çykman beni endi?elendiriyor. Bu yüzden gitmeni istemiyorum ama, yaryn erken saatte arkada?larynla birlikte olmana izin verebilirim." demek mi do?rudur? Tabii ki ilk cümle sen iletilerini içerdi?i için çocukta bir direnme ya da isyana yol açacaktyr. Ancak ikinci cümlede duygularyn ifadesi söz konusu oldu?u için ben dilini kullanmak daha etkilidir. Çünkü ben dili davrany?y de?i?tirme sorumlulu?unu çocu?a devreder. 

Sorun Çözme Becerisi:
Richard Bach´yn Mavi Tüy adly romanyndan sorun ile ilgili bazy sözler: 
"Kendisinden kaçmayy gerektirecek kadar büyük hiç bir sorun yoktur. Sana hiç bir katkysy olmayacak nitelikte bir sorun yoktur. Sana kazandyracaklaryna ihtiyacyn oldu?u için sorunlary ararsyn." 
"E?er mutlulu?un ba?kalarynyn tavryna ba?lyysa, senin de sorunun var demektir." 
"Yyi yada kötü yoktur, bizi mutlu edenler veya mutsuz edenler vardyr sadece." 
"E?er dostlu?umuz zaman ve uzaklykla synyrlyysa, o yok demektir. Zaman ve uzaklykla synyrly olmayany ya?yyoruz biz. Uzakly?y yenince hep ayny yerdeyiz, zamany yenince hep ayny anyn içindeyiz. Böylece her an için birlikte olaca?ymyzy dü?ünmedin mi?" 

"Kyzgynlyk ve öfke duygusu, farkynda olunan ya da olunmayan çaty?malardan kaynaklanyr. Sadece kysa süreli duygusal gerginlikleri de?il uzun süreli çaty?malary çözmek de, ya?amyn önemli bir parçasyny olu?turur." 

Çaty?ma de?i?ik nedenlerden kaynaklanabiliyor. Çaty?malaryn çözümüne iki temel tutum içinde yakla?ylabilir
1. Ben kazanaca?ym, o kaybedecek. (KAZAN / KAYBET) 
2. Her ikimizin de sonuçtan memnun olmasy gerekir. (KAZAN / KAZAN ya da KAYBEDEN YOK yakla?ymlary). 

Kazan / Kaybet Yakla?ymy: Yki ki?iden biri varylan sonuçtan ho?nut kalmaz. Bu tutumda en güçlü olan, hileli davranan kazanyr. Bu yöntem beraberinde kar?ylykly ili?kilerde güvensizli?i getirir. Kar?ysyndakini kaybetme pahasyna tarty?ma taraflardan birince kazanylyr. 
Kaybeden Yok Yakla?ymy: Bir çaty?ma konusu ortaya çykty?y zaman, taraflardan her biri sadece kendi iste?inin yapylmasyna olanak verecek bir çözümde ysrar edecek yerde, her ikisi de yaratycy bir biçimde iki tarafy birden tatmin edecek bir çözüm yolu bulmaya çaly?yrlar. Çaty?mayy çözebilecek de?i?ik yollar düzenli bir biçimde gözden geçirilerek bu gerçekle?tirilebilir. 

Sorun çözebilmek için kullanylabilecek a?amalar: 
1. Birinci a?ama: ÇATI?MAYI TANIYIN: Sizce sorun nedir? Bu konuda kendinizi nasyl hissediyorsunuz? Burada "BEN DYLY" kullanmayy ve her ikinizi de memnun edecek bir çözüme ula?ma tutumu içinde oldu?unuzu belirtmeyi ihmal etmeyin. 
2. Ykinci a?ama: BYR ÇOK ÇÖZÜM YOLU ORTAYA KOYUN: Be? yada on dakika gibi belirli bir zaman süresi içinde aklynyza gelen çözümleri. Yyi ya da kötü, mümkün ya da de?il gibi süzgeçlerden geçirmeden oldu?u gibi ortaya koyun. Bu a?amada amaç sorunla ilgili olabildi?i kadar çok sayyda çözüm yolunu bir liste halinde ifade edebilecek duruma gelmenizdir. 
3. Üçüncü a?ama: ÇÖZÜM YOLLARINI DE?ERLENDYRYN: Bu a?amada her çözüm yolunu de?erlendirerek, bu çözüm yollarynyn her birinizi tatmin etti?ini tarty?acaksynyz. Bu evrede ki?ilerin dürüstçe dü?üncelerini ifade etmeleri önemlidir. Bir çözüm tarzyny istemedi?i halde kar?ysyndaki memnun olsun diye kabul etmek, iki ki?inin arasyndaki ili?kinin sa?ly?y bakymyndan sakyncalydyr. 
4. Dördüncü a?ama: EN YYY ÇÖZÜMDE ANLA?IN: ?u ana dek bütün seçenekleri gözden geçirmi? bulunuyorsunuz. ?imdi her ikinizi de en çok tatmin edecek karary verme durumudur bu karara ula?tyktan sonra çözümün ne anlama geldi?i bir kez daha her iki ki?i tarafyndan ifade edilir. 
5. Be?inci a?ama: ÇÖZÜMÜ UYGULAMAYA KOYUN: Bu evrede çözümün ayryntylaryny konu?maya ba?larsynyz. Burada ayryntylardan kastedilen, çözüm uygulamaya kondu?unda her iki tarafça ne gibi uyarlamalar ve ayarlamalar yapylmasy gerekti?inin konu?ulmasydyr. Çözüm bir planlamayy gerektiriyorsa hemen planlamaya ba?layyn. Burada üzerinde durulmasy gereken nokta çözümün uygulanmaya geçebilmesi için gerekli i?lemlerin her iki ki?i tarafyndan anla?ylmy? olmasydyr. 
6. Altyncy a?ama: ÇÖZÜMÜ GÖZDEN GEÇYRME: Bir çözümün gerçekten uygulanabilir ve uygulanamaz oldu?unu denemeden anlamak zordur. Çözümü bir süre uyguladyktan sonra gözden geçirmek üzere bir araya gelmekte büyük fayda var. Bu durumdan sonra çözüm tarzynda bazy de?i?iklikler önerilebilir. Hatta öyle bir durum olabilir ki çözümü her iki taraf tatmin edici bulmayyp yeniden gözden geçirmek gere?i duyulabilir.

Önemli olan sorunun altynda ezilmek yerine her iki tarafy da ho?nut edecek bir çözüme ula?yncaya kadar yaratycy bir biçimde sorunla u?ra?mak yapycy çözüm önerileri getirmektir. Zaten anlatylan tüm bu bilgiler yerine geldi?inde ili?kiler daha yapycy olacak ve kar?ylykly olarak birbirini anlama söz konusu olacaktyr. 

Korkuyu Ö?retmeyin
Üzüntü, sevinç, kyzgynlyk ve korku herkeste zaman zaman de?i?ik ölçülerde ortaya çykan heyecan halleri. Anla?ylyr nedenleri varsa ve kontrol edilebiliyorsa, son derece sa?lykly tepkiler bunlar. Ancak kolaylykla insanyn hayatyny alt üst edebilen, normal dy?y tepkiler haline gelebiliyorlar. 
 
Çocuklara ileri ya?larda ya?adyklary korkulary anne baba yada ya?am ö?retir. Sobanyn sycak oldu?unu elleri yanan çocuklarda görüldü?ü gibi, korkular genellikle deneyim sonucu ö?reniliyorlar. Bu konuda anne babalara dü?en görev, çocuklary tehlikeden uzakla?tyrmak amacyyla korkutmak yoluna ba?vurmamak. Çocuklara anlayabilecekleri bir dille anlatylmaly tehlike. Çocu?a sevgi göstermek yeterli de?il tek ba?yna; anne babanyn da birbirlerine sevgi ve saygyyla yakla?malary gerekir. Çünkü huzursuzluklar ve gerginlikler çocu?a yansyr. 

Ayryca önemsenmemek ve azarlanmakta korkuya neden olmaktadyr. Güven duygusunun kayna?y anne sevgisi. Anne sevgisinin özelli?i de; "Ne olursan, ne yaparsan yap, senin her zaman yanyndayym ve sana yardymcy olaca?ym"dyr. Bu kar?ylyksyz, katyksyz sevgi "Bunu yaparsan seni döverim" gibi ko?ullu biçim alyrsa, çocu?un güven duygusu sarsylyr hiç ?üphesiz.
 
Korku duygusunun çocuklarda daha yo?un olarak ya?andy?yny söylemek mümkün de?il. Sadece çocuklar korkularyny belli ediyorlar, belki de bunu saklamyyor, a?layyp haykyryyorlar. Büyüklerse korkularyny bastyrabilseler de onlary yok edemiyorlar ve korkular daha sonralary ba?ka ba?ka biçimlerde ifade buluyorlar. 

Anne ve babalaryn omuzlaryna, syrtlaryna aldy?y çocuklaryna dü?tü dü?ecekmi? gibi ?akalar yapmalary çocuklarda yükseklik korkusu yaratabiliyor. Karanlyktan korkmasyny önlemek için odasynda ufak bir y?yk yakmak, yatmadan önce bir masal okumak, ?arky dinletmek, syrtyny ka?ymak, yahut ok?amak yararly olacaktyr.
 
Çocuklary karanlyktan korkan anne ve babalaryn uyuyana kadar çocuklarynyn yanlarynda bulunmalarynyn korkuyu yaty?tyrycy ?ekilde yarary vardyr. Sinema, roman, ceza, synav, terörün ve televizyonun çocuklarda korku duygularynyn yerle?mesinde ki payy büyük. 
 
Üzerinde birle?ilen ortak görü? ?u ki uzun süre saldyrganlyk ve vah?et filmlerinden olumsuz etkilenmeyen çocuk yoktur. Çocuklary TV´ nin ve videonun zararlaryndan korumak bilinçli bir özen gerektirir ki bu da ana babaya dü?en bir sorumluluktur. 

Korkutucu olmayan bir synav sisteminin uygulanmasy e?itimin ba?arysy olacaktyr. Yyi bir ö?retmen synavlaryn onlaryn yararyna oldu?unu anlatmalydyr ö?rencilerine. Örne?in suçlu yakalar gibi "Çykaryn ka?ytlary, synav yapaca?ym" demek yerine "Çaly?yn, yazyly yapaca?ym" demek synav korkusuna bir engel olu?turabilir. 

Gece korkularynyn en büyük ilacy ilgidir. Her üç çocuktan biri a?layarak uykusundan uyanyyor geceleri. Aileleri bu durumda paniklemek yerine, çocuklaryny sakinle?tirmeliler. Bu durumda iken annenin çocu?unun yanynda yatyp onun sakinle?mesini beklemesi yerinde olacaktyr. Çocu?a sycak bir ?eyler vermek, onunla konu?mak onun güven duygusunu artyracaktyr. Bu durum uzun sürüyor ve çocuk yaty?makta çok zorluk çekiyor ya da hiç yaty?myyorsa, bir çocuk psikolo?unun kapysyny çalmakta yarar vardyr. 

Gariptir ama korkularyn bir de yarary var. Korkular psikolojik sorunlar hakkynda ipuçlary da verebiliyor. Korku duygusu açysyndan yeti?kinlerle büyükler arasynda önemli farklar var. Büyüdükçe derinle?ip kökle?iyor korkular. Bugün ço?u insan takyntyly dü?ünce illetine yakalanmy? durumda. Bu takyntylaryn nedeni de çocuklukta bir yanly? yapyldy?y zaman "Sakyn bir daha bunu yapty?yny görmeyeyim" uyarylary. O kadar çok do?ru yapmaya zorlanyp ko?ullandyrylyyor ki çocuk, küçücük bir yanly?ta ya kendisini suçluyor ya da suçlanaca?yndan korkuyor. 

Önce yeti?kinlerin korkularyndan korkmamalary gerekti?ini ö?renmeleri gerekiyor. Korkulardan kaçarak kurtulunamady?y gibi, bu ?ekilde davranmakla onlaryn üstesinden gelmek de mümkün olamyyor. Böyle bir davrany?yn yalnyzca tek ve olumsuz bir sonucu oluyor; bu korkularyn aynen çocuklara yansytylmasy. Biz önce kendi korkularymyzyn üstesinden gelelim ki sonra çocuklarymyza bu konuda yardym edebilelim.
 
Korkuya yenik dü?en bir yeti?kin çocu?a sevgisini geçirmekte zorlanabilir. Oysa korkan bir çocu?un en büyük ilacy güven duygusu, güven duygusunun gerçek kayna?y da anne sevgisidir. Sevginin oldu?u yerde korkulara yer yoktur. 

Kurallara Uymayy Ö?retin
Çocu?a bireysel ve toplumsal kurallary, sa?lykly davrany?lary ö?retmek sevgi, anlayy? ve ho?görü ortamynda olumlu davrany?laryn desteklenmesi, olumsuzlaryn düzeltilmeye çaly?ylmasy ile olur. Çocuk yeti?tirmede sevgi ve ?efkat kadar synyr koymanyn ve tutarly davranmanyn da çok önemli oldu?u unutulmamalydyr. 
 
Konulan kurallar uygulanamyyorsa öncelikle bu kurallaryn çocu?un ya?yna ve özelliklerine uygun olup olmady?y ara?tyrylyr. Anne babanyn kurallar konusundaki birliktelikleri ve kararlylyklary da son derece önemlidir. E?er anne ve baba kurallar konusunda uyumlu ve net iseler, syra konulan kurallaryn çocu?a anlayaca?y dilde ö?retilmesi ve uygulanmasyna gelir. 
 
Çocuklar ço?u kez kurallary bozarak synyrlary kontrol ederler. Böylesi bir duruma a?yry ho?görü ile yakla?ma çocu?un ciddiye almayaca?y yetersiz cezalar verme ya da "Bir daha yaparsan kötü olur" diyerek sürekli geçi?tirme çocu?un hataly davrany?laryny yinelemesine yol açar. Kurallaryn uygulanmasy a?amasynda anne babanyn yalvaryr tarzda yakla?ymlary (Ne olur, beni seviyorsan, yapma vb.) ya da (Uslu durursan, sana bir ?ey alyrym) tarzyndaki sözleri syk görülen hatalardyr. 

Çabucak affederek hiçbir ?ey olmamy? gibi davranmak çocu?a kurallaryn gereksizli?ini dü?ündürtürken yeniden hata yapma hakkyny da verir. Ceza verirken öncelikle davrany?lary çy?yryndan çykmadan çocu?un durdurulmasyna çaly?ylmalydyr. Kararly bir ses tonu ile yalyn bir uyary ço?u kez yeterli olabilir. 

En etkili ceza çocu?u sevdi?i bir ?eyden mahrum byrakmaktyr. (Bisiklete binmek, TV seyretmek vb.) Ayny davrany?yn bir gün cezalandyrylyp ertesi gün ho? görülmesi çocu?un kafasyny kary?tyryr. Bu yüzden tutarly davranmak da önemlidir. Ceza vermeden önce çocu?u dinlemek, davrany?larynyn nedenlerini anlamaya çaly?mak gerekir. Sürekli olarak anne ve babaya kar?y gelen bir çocukta anne baba ile ili?ki ve duygulanym sorununu, düzene ve kurallara uymayan çocukta ise dikkat eksikli?i ve hiperaktivite bozuklu?u gibi sorunlaryn ara?tyrylmasy önemlidir. 

Çocu?a düzen ve sorumluluk kazandyrma: 
Çocu?a odasyny düzenli tutmasy yolunda sorumluluk a?ylarken öncelikle çocu?un ya?yna uygun yakla?ymlarda bulunmak gerekir. Küçük ya?taki çocuklarda anne - çocuk düzene yönelik bu tür i?leri birlikte bir oyun gibi ba?latabilirler, sonra anne çocu?un tek ba?yna yapmasyny te?vik eder ve ba?arysyny ödüllendirir. Ödüllendirmenin mutlaka bir ?eylerin alynmasy ile olmasy gerekmez; sycak bir baky?, sarylma, övgü dolu sözler ya da beraber yapylacak bir etkinlik çocu?un olumlu davrany?laryny peki?tirebilir. 

Ergenli?e yakla?tykça çocuk artyk odasyna izinsiz girilmesi, özel e?yalarynyn yerlerinin de?i?tirilmesi gibi konularda hassasla?yr. Bu ya?larda annelerin gencin "özelini" yaratma çabalaryny dikkate almalary, sürekli ele?tirmek yerine, ona da karar hakky byrakan önerilerde bulunmalary uygundur. (Örne?in; "E?yalaryny dolabyna yerle?tirirsen, dah
YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeri?i ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazyrlanmy? olup sa?lykla ilgili konularda tybbi te?his, tedavi veya reçete bilgisi özelli?i ta?ymaz. www.gelisimuzmani.com sa?lykla ilgili tüm konularda en do?ru bilginin doktorundan ö?renilebilece?ini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanylmamalydyr.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

En Çok Okunan Yazılar

Kalytsal Hastalyklar

Kalytsal hastalyklaryn ço?u çekinik genlerle ta?ynyr. ... » Devamını Okuyun!

Ailede Kadynyn Rolü

Kadynlaryn aile içerisindeki rol ve sorumluluklaryna bakty?ymyz zaman, ön plana çykan iki ba?lyktan bahsetmek yerinde olabilir.... » Devamını Okuyun!

Akraba Evlili?i

Ayny soydan gelen ki?ilerin yapty?y evlili?e akraba evlili?i denir. ... » Devamını Okuyun!

Bo?anma Sonrasy Ya?am

Toplumun bo?anmak isteyen kadyna verdi?i ilk mesaj, ?olmaz? ve ?son bir kere daha denemelisin? biçimindedir. ... » Devamını Okuyun!

Dul Kalma Korkusu

Dul kalma korkusu, pek çok bayany bo?anmak fikrinden vazgeçiren güçlü korkularyn en tepesinde yer alan korkudur.... » Devamını Okuyun!

Hem Anne Hem Baba Olmak

Bo?anmadan sonra çocuk anne veya babadan birinde kalyyorsa dikkat edilmesi gereken kurallar;... » Devamını Okuyun!

Etkili Aile Yleti?imi

De?erli anne babalar, Her zaman bilinen bir söz vardyr: "E?itim ailede ba?lar". ... » Devamını Okuyun!

Sinirli ? Asabi Çocuklar

Öfkeli çocuklardan ayry olarak sinirli çocuklar önemli yer tutar. ... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanycyyy bilgilendirmek amacyyla içeri?ini hazyrlamaktadyr. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler ?ahsi tany ve tedavi yöntemi olarak de?erlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çykarak ilaç tedavisine baslanmamaly ve tedavi de?i?tirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazylar kaynak gösterilmeden, kysmen de olsa kullanylamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi