GEBELYK » DO?UM SONRASI

« önceki sayfaya dön

Lohusalyk Dönemi ve Problemler

Lohusalyk; do?umdan sonraki 6 hafta (42 gün) sonunda gebeli?in kadynda yaratty?y fizyolojik ve psikolojik de?i?imlerin gebelik önceki haline dönmesidir. Bu süreç her organ ve sistem için farkly zamanlar alyr. 

Halk arasynda "lohusanyn mezary 40 gün açyk kalyr" sözü yaygyn olarak kullanylyr. Bu söz bir yerde gerçekleri yansytmaktadyr. Çünkü do?um ve lohusalyk döneminde ortaya çykan hastalyklar hayaty tehdit edici boyutlarda olabilir. 

Çok erken lohusalyk do?umdan sonraki ilk 24 saati, erken lohusalyk ilk 1 haftayy, geç lohusalyk da geri kalan süreyi temsil eder. Üreme organlary 6 haftada normal haline döner ve emzirmeyen annelerin büyük bir kysmy bu dönem sonunda adet görmeye ba?lar. Emzirenlerde ise adetlerin normale dönmesi 6 ayy bulabilir, hatta bu süreyi bir miktar daha a?abilir. 

Do?um sonrasy belirgin olarak fark edilebilen ilk de?i?iklik rahmin eski haline dönmesi yani küçülmesidir (involusyon). 

Rahim (Uterus) involüsyonu 
Rahim involüsyonu; rahimin do?umdan sonra gebelik öncesi durumuna dönmesine verilen isimdir.

Gebelik süresince rahim a?yrlyk olarak yakla?yk 20 kat büyür, ancak do?umdan sonra hyzla küçülmeye ba?lar. Bebek do?duktan hemen sonra yakla?yk 20. gebelik haftasynda oldu?u boyuta iner. Bu evrede a?yrly?y yakla?yk 1 kg kadardyr. Birinci haftanyn sonunda 12. gebelik haftasyndaki büyüklü?üne dönen rahimin hacmi 6 hafta sonunda gebelik öncesi büyüklü?ündedir. 

Vücudumuzda a?yrlyk ve hacmi bu kadar çok büyüyüp sonrasynda küçülen ikinci bir organymyz bulunmamaktadyr. Uterusun bu özelli?i bilim dünyasyny günümüzde dahi ?a?kynly?a u?ratmaya devam etmekte ve halen bilimsel yönden tam olarak açyklanamamaktadyr.

Do?umdan hemen sonra rahim kasylmalarynyn gücü do?um syrasyndaki güçlerden çok daha fazladyr. Bunlara “takip eden a?rylar (afterpains)” ady verilir. Bu a?rylar 2-3 gün kadar devam edebilir. Daha önce do?um yapmy?larda (multiparlarda) daha fazla hissedilir. Ylk 12 saatte syklyklary daha fazladyr, bu saatten sonra gerek sykly?y gerekse ?iddeti giderek azalyr. 

Özellikle lohusanyn bebe?ini emzirmesi syrasynda, uyaryyla beyinden salgylanan “oksitosin” hormonuna ba?ly olarak rahim kasylmasy sonucu kasyk ve karyn bölgelerinde a?rylar hissedilebilir.

Do?umda plasentanyn ayrylmasyndan hemen sonra, plasentanyn uterusa yapy?ty?y alan yary yaryya küçülür. Bu küçülme sayesinde açykta olan damar uçlary kapanyr ve kanama azalyr. Rahmin içini dö?eyen ve "endometrium" ady verilen zar tabakasynyn normale dönmesi 3 haftayy bulurken plasentanyn yerle?ti?i alan 6 haftada iyile?ir. Yyile?menin tam olamady?y durumlarda ise kanamalar görülebilir. 

Do?um sonrasy vajinal akyntylar (Lö?i, Lochia)
Do?umdan sonra rahim içinden gelen akyntyya "Lö?i (lochia)" ady verilir. Ylk gelen taze kyrmyzy kan "lö?i rubra" olarak adlandyrylyr. Bu syvynyn içinde kan ve doku parçacyklary bulunur. Birkaç gün içinde miktary azalyr, rengi açylyr ve yani "lö?i seroza" ya dönü?ür. 2. haftadan sonra ise daha koyu kyvamly ve açyk renkli "lö?i alba" gelmeye ba?lar. Do?umdan yakla?yk 4 hafta sonra bu tüm bu vajinal akyntylar kesilir. 

Lö?i içeri?i açysyndan enfeksiyona çok müsait bir ortamdyr. Bu nedenle hijyene çok dikkat edilmelidir. 

Do?um sonrasy serviks (rahim a?zy), vajen ve di?er de?i?iklikler
Do?um esnasynda 10 cm açylan ve tamamen incelip ka?yt gibi olan serviks (rahim a?zy) açykly?y bir hafta sonunda yakla?yk 1 cm´ye iner. Rahim a?zy normal do?um yapmy?larda artyk yuvarlak de?il yassy bir görünüm alarak do?um yapmayanlardan ayrylyr. Serviksin tamamen iyile?mesi yine 6 haftalyk bir zaman alyr. 

Do?um syrasynda çok fazla zorlanan ve esneyen vajina dokusu yava? yava? iyile?meye ba?lar ve 3 hafta bitiminde son halini alyr, ancak asla do?um yapmadan önceki gerginli?ine gelemez. 

Gebelik boyunca geni?leyen ve esneyen karyn kaslary ve pelvik kaslar 6 hafta sonra toparlanyr ve bu dönemden sonra egzersiz önerilir. Dola?ym, bo?altym, endokrin gibi di?er sistemlerde olan de?i?iklikler de 6 hafta sonunda normal haline döner. 


LOHUSALIK PROBLEMLERY

Do?umdan hemen sonra ciddi ve ani problemler görülebilir. Bu yüzden lohusa en az 24 saat gözlem altynda tutulmalydyr. Syk aralyklarla tansiyon ölçümleri yapylmaly, kanama kontrol edilmelidir. 

Kanama 
Erken lohusaly?yn en önemli komplikasyonu kanamadyr. Normal do?umdan sonra 500 mililitreden fazla kanama olmasy anormal olarak kabul edilir. En önemli ve ciddi nedeni "atoni"dir. 

Atoni do?umdan sonra rahmin kasylmamasy ve dolayysy ile açykta olan damarlaryn kapanamamasydyr. Son derece acil ve hayaty tehdit eden bir durum olup, çok kysa zamanda a?yry miktarda kanama ile karakterizedir. 

Uygun ortamlarda yapylmayan do?umlarda, atoni geli?irse ve acil ameliyat ?artlary yoksa anne kaybedilebilir. Bu nedenle evde yapylan do?umlar son derece risklidir. 

Tedavide önce elle rahim masajy yapylyr ve damar yolu ile rahim kasylmasyny sa?layan ilaçlar verilir. E?er tedavi sonuç vermez ise acil bir operasyon gerekebilir. 

Emboli
Anne hayatyny tehdit eden ba?ka bir durumda amniyon mayii embolisidir. Burada bebe?in amniyon syvysy annenin kan dola?ymyna geçerek akci?erler, beyin gibi organlara giden damarlarda tykanykly?a yol açar. Anne çok kysa bir sürede hayatyny yitirir. 

Maalesef tany ve tedavisi çok güçtür. Modern obstetrideki en önemli anne ölüm nedeni amniyon mayii embolisidir. 

Enfeksiyonlar 
"Lohusalyk hummasy" olarak adlandyrylan durum do?umdan sonraki ilk 24 saatten sonra ortaya çykan ve yüksek ate?le seyreden bir durumudur. En syk nedenler üreme, idrar yollary ve memelerin enfeksiyonudur. Do?um eyleminin uzamasy, zarlaryn erken açylmasy gibi durumlar enfeksiyon riskini arttyryr. 

En syk görülen enfeksiyon rahim içinin iltihaplanmasydyr ("endometrit"). Genelde 3. gün ortaya çykar ve ate? 40 dereceye kadar yükselebilir. Lö?i oldukça kötü kokuludur. Olay karyn bo?lu?una kadar yayylabilir ("peritonit"). 

Muayenede rahim oldukça hassas ve a?rylydyr. Enfeksiyonun kan yolu ile yayylmasy meydana gelir ise hayaty tehdit eder. 

Tedavide yatak istirahati, syvy deste?i ve uygun antibiyotik kullanymy önerilir.

Ydrar yollary enfeksiyonu
% 5 vakada ise idrar yaparken yanma, kasyk ve bel a?rylary, yüksek ate? ?ikayetlerinin e?lik etti?i idrar yolu enfeksiyonu (YYE) ortaya çykabilir. Genelde 2. veya 3. günde belirti verir. 

Vajinada olan yaralanmalar YYE riskini arttyryr. Tedavide uygun antibiyotikler önerilir. 

Gebelik öncesi var olan her türlü sistemik hastalyk lohusalyk döneminden olumsuz yönde etkilenebilir. Bu nedenle lohusalykta son derece dikkatli olunmalydyr. 

PERYNE BAKIMI NEDYR?
Normal do?um esnasynda bölgede kontrolsüz yyrtyklaryn olmamasy için doktor tarafyndan bir kesi yapylyr. Bu kesiye "epizyotomi" ady verilir. 
"Perine bölgesi" denildi?inde ise vajina giri?i ile makat arasynda kalan bölge anla?ylyr. Do?um esnasynda ve do?umdan sonra büyük öneme sahiptir. 
Do?um sonrasy perine bakymy, epizyotomi alanynyn daha kolay iyile?mesi ve enfeksiyon kapmamasy için yapylmasy gerekenlerin tümünü kapsar. Bakym yakla?yk 1-3 hafta sürer.

Perinede problem belirtileri
Perinede en syk kar?yla?ylan problem a?ry ve ?i?liktir. Do?um syrasynda bebe?in ba?ynyn syky?tyrmasy nedeni ile perine ve vajen etrafynda ödem olur. Yine do?um esnasynda epizyotomi (vajene kesi) yapylmy? olsa bile vajinada fark edilmeyen yyrtyklar veya syyryklar olu?mu? olabilir. Bu yyrtyklar farkedilip dikilmedi?inde kanayabilir veya enfeksiyon kapabilir. 

E?er kanamalar dy?aryya olmaz ve doku araly?ynda birikirse vajinada dolgunluk hissi ile beraber ?iddetli bir a?ry olabilir. Bu durumda bir "hematom" dan (içe kanama) ?üphelenilir.

Yine do?um syrasynda ykynmalara ba?ly olarak makat etrafynda hemoroidler olu?abilir. Bu hemoroidler otururken a?ryya neden olabilir hatta bazen kanayabilir. Oturma banyolary ve ilaç tedavilerine cevap vermeyen hemoroidlerde cerrahi tedavi gerekebilir.

Perine Bakymynda Yapylmasy Gerekenler
Do?umdan sonra a?ry ve kanamayy azaltmak için perine bölgesine buz tatbiki veya oturma banyolary zaman zaman önerilmektedir. A?ry için doktorunuzun yazdy?y a?ry kesici haplary kullanabilirsiniz. Kabyzlyk veya hemoroid problemleriniz varsa zorlanmayy önlemek için gaita yumu?atycy ilaçlary kullanabilirsiniz.

Bölgeyi temizlemek için sadece temiz su yeterli olmakla birlikte ço?u zaman antiseptik maddeler içeren solüsyonlar önerilir. Ayryca akynty ve kanamalar için günlük ped kullanylmasy hijyen açysyndan önemlidir. 

Do?um sonrasy normalden fazla ve pyhtyly taze kanama olursa mutlaka doktorunuza haber verin.
Ayryca ?u önlemleri alyn:
Perine bölgenizi mümkün oldu?unca kuru tutmaya özen gösteriniz.  Hijyenik pedlerinizi syk olarak de?i?tirin.
Vajinal akynty ile kanamanyzyn durumunu arada bir kontrol ediniz. Bu bölgede a?yry a?ry veya gerginlik hissi durumunda  mutlaka doktorunuza dany?yn.
Tuvalet sonrasy en az iki dakika temiz su veya tercihen antiseptikli solüsyon (savlon veya iyotlu solusyonlar gibi) ile temizlik yapynyz. Bu esnada temizli?i arkadan öne do?ru de?il önden arkaya do?ru yapmaya dikkat ediniz. Tuvaletlerinizde bu bölgenin gaita ile bula?masyny önleyiniz.
Evinizde yeterli miktarda hijyenik ped, temizlik malzemesi ve a?ry kesiciler bulundurunuz. 
Bu bölgeye uygulanan "buz kalyplary" ödem veya küçük hematomlara ba?ly a?rylary azaltabilir. Buz kalyplary hazylamak için bir eldivenin içine su konulup buz dolabynyn buzluk kysmynda dondurulur. Daha sonra olu?an bu kalyplar yumu?ak bir bezle sarylyr ve perine bölgesine tatbik edilir.  Uygulama 48 saatte bir 20 dakika ?eklinde önerilmektedir. 
 Perine bölgesine ylyk veya sycak su oturma banyolary önerilmemektedir.

E?er kanamanyzyn miktary fazlala?yyorsa (örne?in 2 saatte 1 pedden fazla kirletiyorsanyz), kanamanyz kyrmyzy renk alyyorsa, kötü bir koku belirirse, ate?iniz yükselirse, karynda a?ry ortaya çykarsa hemen doktorunuzu arayyn.

LOHUSALIKTA DY?ER ÇÖZÜMLER
Gebelikte oldu?u gibi lohusalykta da bazy konulara dikkat edilmelidir. Günümüzde normal do?umdan sonra 24 saat sezaryenden sonra ise 48 saat hastanede kalmak yeterlidir. 

Do?um sonrasy eve giden anne do?um ?ekli ne olursa olsun mümkün oldu?unca dinlenmelidir. Ancak bu dinlenme sürekli yatma ?eklinde olmamalydyr. 
Ev içerisinde dola?mak, basit ev i?leri yapmak hem ki?inin kendine olan güvenini arttyryr hem de kan dola?ymyny destekler. 
Do?um sonrasy eve çykan anne diledi?i ve kendisine dokunmady?yny bildi?i her ?eyi yiyip içebilir. Protein içerikli gydalar ile taze meyve ve sebzeler özellikle önerilir. Süt veren annelerin günde ortalama 2600-2800 kalori almalary önerilir. 

Bebek dünyaya geldikten sonra barsak hareketlerinde yava?lama ve kabyzlyk olabilir. Bu nedenle dy?kyyy yumu?atan lifli gydalar ve bol syvy alynmasy kabyzly?y önlemek açysyndan yararlydyr. 

Normal do?umdan sonra hemen sezaryen sonrasy ise 3. günden itibaren ayakta du? ?eklinde banyo yapylabilir. Banyo esnasynda zorlanmadykça vajinaya su kaçmaz. Vajinanyn yykanmasy ise sakyncalydyr. 

Normal do?um syrasynda açylyp dikilen “epizyotomi (epizyo)” genelde -doktor solak olmady?y sürece- vajenin sa? tarafynda olur. Otururken ve yatarken sa? tarafa a?yrlyk vermemek gereklidir. 

Do?um sonrasy karyn kaslaryny güçlendirmek için egzersiz önerilir ancak egzersizlere 6 hafta sonra ba?lanmaly ve kaslary çok zorlayan egzersizlerden kaçynylmalydyr. 
Do?um sonrasy cinsel arzularda bir süre azalma olur. Bu azalma genel olarak psikolojik kökenlidir. Genelde istek 12. haftadan sonra eski haline döner. Do?umdan sonra 20-25 gün sonra cinsel ili?ki olabilir. Emzirme döneminde yükselen "Prolaktin hormonu" (Süt hormonu) kadynda estrojen hormonunu baskylayarak vajende kuruluklara yol açabilir. ?ikayetinizin çok fazla olmasy durumunda doktorunuza muayeneye gitmelisiniz.  
YASAL UYARI : www.gelisimuzmani.com'un içeri?i ziyaretçilerini bilgilendirmeye yönelik hazyrlanmy? olup sa?lykla ilgili konularda tybbi te?his, tedavi veya reçete bilgisi özelli?i ta?ymaz. www.gelisimuzmani.com sa?lykla ilgili tüm konularda en do?ru bilginin doktorundan ö?renilebilece?ini savunur. Sitemizdeki bilgiler bu amaçla kullanylmamalydyr.

Sizde Yorum Yapın!

Adınız Soyadınız
:
E-Mail Adresiniz
:
Yorum Başlık
:
Yorumunuz
:



Bu Yazıyla İlgili Yorumlar

Bunlar da İlginizi Çekebilir

En Çok Okunan Yazılar

Dü?ük Riski ve Dü?ük Tehdidi

Gebeli?in 20. haftasy tamamlanmadan önce (ya da bebek 500 gramlyk a?yrly?a eri?meden önce) herhangi bir nedenle gebeli?in bitmesine dü?ük ady verilir.... » Devamını Okuyun!

Gebelikte Spor

Annenin gebeli?i boyunca uygun beden hareketleri yapmasy do?umu kolayla?tyrycy etkenlerden biridir. Gebelikte açyk havada yapylan yürüyü?ler ve hafif... » Devamını Okuyun!

Gebe Kalmadan Önce Yapylmasy Gerekenler

Ylk olarak doktorunuzdan randevu alyp muayene olun.Pap smear testini yaptyryn.Gebelik öncesi kan tetkiklerini yaptyryn.... » Devamını Okuyun!

Yumurtlama Zamany

Bir kadynyn yumurtlama zamany nasyl anla?ylyr?..... » Devamını Okuyun!

Gebe Kalmak için Cinsellik

Gebe kalmayy zorla?tyran faktörler nelerdir? ... » Devamını Okuyun!

Bo? Gebelik

Tedavi Anembriyonik gebelik tanysynyn kesin oldu?u durumlarda gebeli?in en kysa zamanda kürtaj ile sonlandyrylmasy gerekir. Bir sonraki adet dönemind... » Devamını Okuyun!

Amniyon Syvysy Bozukluklary

Anne karnyndaki bebek (fetus), amniyon syvysy ady verilen bir syvy içinde bulunur. Bu syvy, rahim içindeki bebe?i dy?arydan gelecek travmalara kar?y k... » Devamını Okuyun!

Do?um Öncesi Bakym

Do?um öncesi yapmanyz gerekenler sayesinde hamileli?inizle ilgili ö?renmek istedi?iniz her ?eyi ö?renebilirsiniz. Buna tabii ki kendi sa?ly?ynyz ve be... » Devamını Okuyun!
GelisimUzmani.Com web sitesi;
Gelisimuzmani.com kullanycyyy bilgilendirmek amacyyla içeri?ini hazyrlamaktadyr. Sitede yer alan bilgiler doktor tedavisinin yerini tutamaz.

Bu bilgiler ?ahsi tany ve tedavi yöntemi olarak de?erlendirilmemelidir. Sitedeki kaynaklardan yola çykarak ilaç tedavisine baslanmamaly ve tedavi de?i?tirilmemelidir.

Bu sitede yer alan yazylar kaynak gösterilmeden, kysmen de olsa kullanylamaz.

İlgili Linkler;
» Site Kullanım Koşulları » Gizlilik Politikası » Üyelik Sözleşmesi